1
Con người tạo và điều khiển AI
AI là sản phẩm do người tạo, lập trình, điều khiển; không tự sinh và không độc lập với người. Nêu công cụ quen thuộc và vai trò con người trong việc tạo ra chúng.
6.A1.1
Khung nội dung giáo dục trí tuệ nhân tạo · Cấp trung học cơ sở
12 tiết giúp học sinh lớp 6 hiểu AI do người tạo và điều khiển, bảo vệ dữ liệu cá nhân, nắm thành phần dữ liệu – thuật toán, và biết khi nào nên hoặc không nên dùng AI.
Cách đọc mục lục: Tên bài học lấy đúng nội dung trong khung Bộ GDĐT. Mã như 6.A1.1 là yêu cầu cần đạt cốt lõi; mã có MR là nội dung mở rộng, tổ chức thêm khi nhà trường có điều kiện, không thay thế 12 tiết cốt lõi.
AI là sản phẩm do người tạo, lập trình, điều khiển; không tự sinh và không độc lập với người. Nêu công cụ quen thuộc và vai trò con người trong việc tạo ra chúng.
AI chỉ là công cụ hỗ trợ; người quyết định cuối cùng. Kiểm tra kết quả AI với sách giáo khoa, nguồn tin cậy hoặc hỏi thầy cô trước khi dùng.
Ví dụ y tế, giao thông: AI gợi ý, người quyết định. Thực hành tình huống giả định: nêu gợi ý AI, cân nhắc, chọn kèm lí do.
AI hỗ trợ học hỏi, rèn kĩ năng khi dùng đúng mục đích. Dùng một công cụ phù hợp lứa tuổi cho nhiệm vụ học tập đơn giản và nói lại điều đã học thêm.
Ảnh, giọng nói, họ tên, địa chỉ, thông tin học tập là tài sản của mỗi người. Biết tác hại khi bị dùng sai và cách ứng phó: dừng chia sẻ, báo cha mẹ, thầy cô.
Chỉ ra mặt tích cực và hạn chế của tính năng AI, ví dụ thu thập dữ liệu giúp gợi ý hay hơn nhưng có thể ảnh hưởng quyền riêng tư.
Đặt câu hỏi: Công cụ có an toàn không? Có thu thập thông tin cá nhân không? Có tắt được không? Dùng câu hỏi đó để nhận xét mức an toàn.
Hai thành phần huấn luyện: dữ liệu và thuật toán. Mô tả các bước trợ lí ảo: nghe → thành văn bản → hiểu → trả lời. Thử nghiệm khi có điều kiện.
Nêu ví dụ tác động với bản thân và gia đình. Phân tích một công cụ cụ thể, gồm cả mặt tốt (gợi ý video phù hợp) và mặt xấu (mất nhiều thời gian).
Phân biệt công cụ có AI và không có AI. Kể tên trợ lí ảo, bản đồ, dịch thuật. Công nghệ quen thuộc: nhận dạng ảnh, chuyển văn bản – giọng nói; ưu tiên ví dụ Việt Nam.
Nên dùng AI để luyện phát âm, tìm đường; không nhờ AI viết hộ bài văn, làm hộ bài tập. Giải thích lợi ích và tác hại trong tình huống thực tế.
AI hạn chế ở việc cần cảm xúc, sáng tạo, quyết định phức tạp. Đề xuất cách kết hợp: AI gợi ý, người lựa chọn và hoàn thiện.