Quyền kiểm soát của con người trong dự án AI
Phân tích hệ thống AI để bảo đảm người kiểm soát và chịu trách nhiệm mọi bước quan trọng trong vòng đời AI. Thực hành qua dự án sáng tạo khi có điều kiện.
Khung nội dung giáo dục trí tuệ nhân tạo · Cấp trung học phổ thông
12 tiết giúp học sinh lớp 12 phân tích quyền kiểm soát trong vòng đời AI, nguyên tắc đạo đức khi thiết kế, trách nhiệm công dân, công cụ phát triển hệ thống, hợp tác nhiều vai trò và làm quen tác nhân AI.
Cách đọc mục lục: Tên bài học lấy đúng nội dung trong khung Bộ GDĐT. Mã như 12.A1.1 là yêu cầu cần đạt cốt lõi; mã có MR là nội dung mở rộng, tổ chức thêm khi nhà trường có điều kiện, không thay thế 12 tiết cốt lõi.
Phân tích hệ thống AI để bảo đảm người kiểm soát và chịu trách nhiệm mọi bước quan trọng trong vòng đời AI. Thực hành qua dự án sáng tạo khi có điều kiện.
Vai trò người và AI trong các bước ra quyết định. Kiểm tra trách nhiệm giải trình, đối chiếu quy định trong nước và quốc tế.
An toàn, công bằng, minh bạch, tôn trọng quyền riêng tư, trách nhiệm, lợi ích xã hội. Soạn bộ nguyên tắc cá nhân cho một dự án và đối chiếu quyết định thiết kế.
Dùng AI an toàn, trung thực, có đạo đức; tôn trọng dữ liệu người khác; không gian lận hay gây hại; góp phần xây môi trường số nhân văn.
Nội dung mở rộng: phân tích nguyên nhân dẫn đến vấn đề đạo đức hoặc sai lệch trong quá trình hệ thống AI hoạt động.
Xác định mức độ rủi ro khi dùng AI có thể dẫn đến vi phạm quy định nhà trường hoặc pháp luật liên quan.
Quyền và trách nhiệm của người phát triển, người sử dụng; vai trò cá nhân khi góp ý, đề xuất chính sách và quy định liên quan đến AI.
Lựa chọn ý tưởng thiết kế công cụ AI cho các việc khác nhau. Tùy chỉnh yêu cầu hệ thống để hỗ trợ học tập và hoạt động xã hội.
Nêu công cụ mã nguồn mở, miễn phí: Teachable Machine, ML5.js, TensorFlow.js, MIT App Inventor hoặc công cụ phù hợp. Thực hành khi có điều kiện.
Cách đánh giá hiệu quả hệ thống AI. Khái niệm hàm mục tiêu, tối ưu, quá khớp (overfitting). Thu thập, tổ chức dữ liệu và chọn nền tảng phát triển.
Nhận biết phương án thiết kế và vận hành phù hợp để đạt hiệu quả trong nhiệm vụ cụ thể. Phân tích phương án khi thuộc nội dung mở rộng.
Các vai trò: đề xuất ý tưởng, lập trình, huấn luyện, kiểm thử — cần hợp tác nhiều chuyên môn. Mở rộng: khắc phục sự cố; cấu trúc tác nhân AI (AI agent) và kiểm thử hệ thống đơn giản phục vụ học tập hoặc cộng đồng.