← Mục lục Lớp 12 Bài 5/12 ← Bài 4   Bài 6 →

TRƯỜNG: ....................................

Tổ: ....................................

Họ và tên giáo viên: ........................

KẾ HOẠCH BÀI DẠY

Bài 5: Vấn đề đạo đức của AI

Môn học/Hoạt động giáo dụcGiáo dục trí tuệ nhân tạo (nội dung cốt lõi)
Lớp12   |   Thời gian thực hiện: 1 tiết (45 phút)
Mạch / Chủ đềB. Đạo đức AI B1. Các khía cạnh đạo đức của AI
Nội dung khungVấn đề đạo đức của AI
Yêu cầu cần đạt12.B1.MR1

I. Mục tiêu

1. Về kiến thức

2. Về năng lực

3. Về phẩm chất

Nội dung mở rộng (MR): 12.B1.MR1 là nội dung mở rộng được bố trí trong 12 tiết nhà trường: phân tích nguyên nhân dẫn đến vấn đề đạo đức hoặc sai lệch khi hệ thống AI hoạt động. Bài này vẫn dạy đủ 1 tiết theo mục lục.

II. Thiết bị dạy học và học liệu

Theo khung nội dung giáo dục AI cấp THPT: tập trung phân tích, phản biện và đánh giá. Ưu tiên nghiên cứu tình huống, tranh biện, phân tích dữ liệu/mô hình, đánh giá rủi ro và sự đánh đổi, dự án, phản biện phương án. Học sinh tăng tự chủ nhưng tuân thủ quản trị dữ liệu, đạo đức, an toàn; giáo viên định hướng, phê duyệt các khâu cần thiết. Khai báo khi dùng AI trong sản phẩm học tập.

III. Tiến trình dạy học

Hoạt động 1. Mở đầu: Sai lệch là “lỗi máy” hay lỗi thiết kế của người?

6 phút

a) Mục tiêu

Học sinh nảy sinh nhu cầu, câu hỏi về nội dung “Vấn đề đạo đức của AI”.

b) Nội dung

Hệ thống gợi ý việc làm ít đề xuất nữ với ngành kĩ thuật. Hỏi nguyên nhân có thể ở đâu trước khi đổ cho “AI thiên vị sẵn”.

c) Sản phẩm

Câu trả lời miệng hoặc sản phẩm khởi động (chọn, đoán, nêu 1 ví dụ) đúng hướng bài học.

d) Tổ chức thực hiện

Giao nhiệm vụ học tập
Giáo viên giao tình huống/tiêu chí đánh giá. Nêu rõ học sinh được tự chọn cách làm trong phạm vi đã duyệt (thảo luận, sơ đồ, tranh biện ngắn). Nhắc khai báo nếu có dùng AI.
Thực hiện nhiệm vụ
Học sinh phân tích, lập luận, đối chiếu quy định/đạo đức. Giáo viên đóng vai người phản biện, yêu cầu dẫn chứng, không kết luận thay học sinh quá sớm.
Báo cáo, thảo luận
Nhóm trình bày phương án; lớp đối thoại. Giáo viên tổng hợp các luận điểm đối lập nếu có.
Kết luận, nhận định
Chốt yêu cầu cần đạt, nhấn quyền kiểm soát và trách nhiệm của con người. Gắn 12.B1.MR1.

Hoạt động 2. Hình thành kiến thức: Nguyên nhân sai lệch và vấn đề đạo đức

16 phút

a) Mục tiêu

Học sinh hình thành kiến thức, kĩ năng cốt lõi theo yêu cầu cần đạt: 12.B1.MR1.

b) Nội dung

  • Dữ liệu: thiếu nhóm, nhãn lịch sử bất công, thu thập không đồng ý.
  • Mục tiêu/hàm tối ưu: tối đa chỉ số phụ (tương tác) hại người.
  • Mô hình và vận hành: quá khớp, không cập nhật, không có người dừng, diễn giải sai đầu ra.
  • Vấn đề đạo đức (công bằng, riêng tư, an toàn) là hệ quả có thể truy nguyên nhân — người phải sửa gốc, không chỉ “xin lỗi”.

c) Sản phẩm

Nêu/trình bày được các ý then chốt của bài, đúng tinh thần khung nội dung.

d) Tổ chức thực hiện

Giao nhiệm vụ học tập
Giáo viên giao tình huống/tiêu chí đánh giá. Nêu rõ học sinh được tự chọn cách làm trong phạm vi đã duyệt (thảo luận, sơ đồ, tranh biện ngắn). Nhắc khai báo nếu có dùng AI.
Thực hiện nhiệm vụ
Học sinh phân tích, lập luận, đối chiếu quy định/đạo đức. Giáo viên đóng vai người phản biện, yêu cầu dẫn chứng, không kết luận thay học sinh quá sớm.
Báo cáo, thảo luận
Nhóm trình bày phương án; lớp đối thoại. Giáo viên tổng hợp các luận điểm đối lập nếu có.
Kết luận, nhận định
Chốt 12.B1.MR1 (MR trong 12 tiết). Vấn đề đạo đức/sai lệch truy được nguyên nhân trong cách hệ thống được thiết kế và vận hành.

Hoạt động 3. Luyện tập: Phân tích nguyên nhân một hồ sơ

13 phút

a) Mục tiêu

Học sinh luyện tập, củng cố, phát hiện chỗ còn nhầm.

b) Nội dung

Nhóm chọn 1 hồ sơ. Vẽ cây 3–4 nguyên nhân (gốc/nhánh). Đề xuất can thiệp đúng tầng (dữ liệu vs mục tiêu vs quy trình người). Phê bình giải pháp “thu thêm dữ liệu bất chấp đồng ý”.

c) Sản phẩm

Phiếu, thẻ, sơ đồ hoặc sản phẩm nhóm hoàn thành theo tiêu chí đã nêu.

d) Tổ chức thực hiện

Giao nhiệm vụ học tập
Giáo viên giao tình huống/tiêu chí đánh giá. Nêu rõ học sinh được tự chọn cách làm trong phạm vi đã duyệt (thảo luận, sơ đồ, tranh biện ngắn). Nhắc khai báo nếu có dùng AI.
Thực hiện nhiệm vụ
Học sinh phân tích, lập luận, đối chiếu quy định/đạo đức. Giáo viên đóng vai người phản biện, yêu cầu dẫn chứng, không kết luận thay học sinh quá sớm.
Báo cáo, thảo luận
Nhóm trình bày phương án; lớp đối thoại. Giáo viên tổng hợp các luận điểm đối lập nếu có.
Kết luận, nhận định
Chốt yêu cầu cần đạt, nhấn quyền kiểm soát và trách nhiệm của con người. Gắn 12.B1.MR1.

Hoạt động 4. Vận dụng: Câu hỏi truy nguyên nhân

10 phút

a) Mục tiêu

Học sinh vận dụng ra tình huống đời sống/học tập, mang được một cam kết hoặc sản phẩm nhỏ ra khỏi lớp.

b) Nội dung

Khi thấy AI “lạ”: lệch ở dữ liệu, mục tiêu, hay người vận hành? Ghi 3 câu hỏi mang theo. Không kết luận kĩ thuật khi chưa có minh chứng.

c) Sản phẩm

Một sản phẩm vận dụng ngắn (câu nói, phiếu, ý tưởng, cam kết) và/hoặc việc chia sẻ với người thân, thầy cô.

d) Tổ chức thực hiện

Giao nhiệm vụ học tập
Giáo viên giao tình huống/tiêu chí đánh giá. Nêu rõ học sinh được tự chọn cách làm trong phạm vi đã duyệt (thảo luận, sơ đồ, tranh biện ngắn). Nhắc khai báo nếu có dùng AI.
Thực hiện nhiệm vụ
Học sinh phân tích, lập luận, đối chiếu quy định/đạo đức. Giáo viên đóng vai người phản biện, yêu cầu dẫn chứng, không kết luận thay học sinh quá sớm.
Báo cáo, thảo luận
Nhóm trình bày phương án; lớp đối thoại. Giáo viên tổng hợp các luận điểm đối lập nếu có.
Kết luận, nhận định
Chốt yêu cầu cần đạt, nhấn quyền kiểm soát và trách nhiệm của con người. Gắn 12.B1.MR1.

Ngày soạn: .... / .... / 20....

Ban giám hiệu

Ngày dạy: .... / .... / 20....

Giáo viên soạn giảng