📘 MÔ HÌNH "SGK + HƯỚNG DẪN ĐA PHƯƠNG TIỆN" - TIN 6

Đây là phần mở đầu Bài 4 thuộc Chủ đề 2 về mạng máy tính và Internet. Sau bài học, em sẽ nêu được mạng máy tính là gì và lợi ích của nó trong cuộc sống, kể được tên các thành phần chính của một mạng máy tính, đồng thời đưa ra ví dụ cụ thể về trường hợp mạng không dây tiện dụng hơn mạng có dây.

An và Khoa bàn luận về vai trò của đường sá. Đường nối nhà cửa, làng mạc, thành phố, làm xa trở nên gần và giúp mọi người đến với nhau. Các con đường đan thành mạng lưới, nhiều mạng nhỏ nối thành mạng lớn, kể cả đường trên không và trên sông biển. Ở nơi giao nhau cần biển báo, đèn tín hiệu và cảnh sát giao thông để đi lại thông suốt. An nhận ra kỉ luật giao thông giúp mọi người đến đích an toàn.

Hoạt động 1 yêu cầu em kể một số mạng lưới giống mạng giao thông đường bộ, cho biết những gì được vận chuyển trên các mạng đó, rồi chọn điểm chung của chúng. Các phương án gợi ý gồm: có nhiều thành viên, chia sẻ tài nguyên, kết nối các thành viên và có nhiều đường cắt nhau.

Không chỉ đường bộ, nhiều hệ thống khác cũng tạo thành mạng lưới như đường sắt, đường thủy, ống nước, lưới điện và mạng điện thoại. Đặc điểm chung của mạng lưới là kết nối và chia sẻ. Nếu một đoạn đường bị sạt lở thì giao thông ngừng, nghĩa là mạng chỉ hoạt động khi được kết nối. Một con đường nhiều người cùng dùng để đến trường cho thấy mạng chia sẻ tài nguyên cho nhiều người.

Hoạt động 2 về mạng máy tính gồm hai câu hỏi: mạng máy tính chia sẻ những gì, và em hãy nêu một số ví dụ về lợi ích của mạng máy tính. Đây là bước để em liên hệ khái niệm mạng lưới nói chung với mạng máy tính cụ thể.

Giống mạng giao thông, các máy tính kết nối với nhau tạo thành mạng máy tính; chỉ cần hai máy nối với nhau đã có một mạng. Người dùng mạng có thể trao đổi dữ liệu, ví dụ Minh gửi tệp ảnh sang máy của An. Các thiết bị trên mạng cũng có thể dùng chung, như một máy in cho nhiều máy tính in ấn.

Mạng máy tính là hệ thống gồm hai hay nhiều máy tính và thiết bị được kết nối để truyền thông tin cho nhau. Lợi ích của mạng máy tính là người dùng có thể liên lạc, trao đổi thông tin, chia sẻ dữ liệu và dùng chung các thiết bị trên mạng.

Phần này yêu cầu em thảo luận cùng bạn về lợi ích của mạng máy tính. Đây là hoạt động để em tự tổng hợp kiến thức đã học, đưa ra ví dụ thực tế và nghe quan điểm của bạn cùng lớp.

Hoạt động 3 giới thiệu các thành phần mạng qua Hình 2.1. Em cần quan sát và cho biết thiết bị nào đang nối vào mạng, cách chúng nối với nhau và qua thiết bị trung gian nào. Hình vẽ có máy tính để bàn, máy chủ, máy in, máy quét, bộ chuyển mạch ở trung tâm, bộ định tuyến không dây nối với switch, cùng laptop và điện thoại kết nối không dây.

Một mạng máy tính thường gồm ba nhóm thành phần chính. Thiết bị đầu cuối như máy tính, laptop, điện thoại, máy in, máy quét là nơi bắt đầu hoặc đích đến của dữ liệu. Thiết bị kết nối gồm đường truyền, hub, switch, router, bộ định tuyến không dây, access point — tương tự đường sá và nhà ga. Phần mềm mạng gồm ứng dụng truyền thông và phần mềm điều khiển truyền dữ liệu, giống luật giao thông. Máy tính trong mạng còn bao gồm tablet, smartphone, camera.

Tóm tắt các thành phần chính của mạng máy tính gồm: thiết bị đầu cuối như máy tính, điện thoại, máy in, máy ảnh; thiết bị kết nối như đường truyền dữ liệu, bộ chia, bộ chuyển mạch, bộ định tuyến; và phần mềm mạng gồm ứng dụng truyền thông cùng phần mềm điều khiển quá trình truyền dữ liệu.

Đường truyền dữ liệu có dạng nhìn thấy bằng dây mạng và dạng không nhìn thấy bằng sóng vô tuyến như wifi, bluetooth. Kết nối không dây thường dùng cho laptop, điện thoại, tai nghe không dây, giúp di chuyển linh hoạt mà vẫn giữ kết nối. Lắp đặt mạng không dây thuận tiện hơn vì không cần đi dây, khoan tường; cũng tránh hư hỏng do đứt dây, mưa bão hay chuột cắn. Mạng không dây miễn phí hoặc có phí có ở nhiều nơi công cộng.

Phần câu hỏi yêu cầu quan sát Hình 2.1 để nêu tên thiết bị đầu cuối và thiết bị kết nối, kể một số cách kết nối không dây em biết, và đưa ví dụ cho thấy kết nối không dây thuận tiện hơn kết nối có dây.

Phần luyện tập gồm câu hỏi trắc nghiệm và hình minh họa. Máy tính kết nối với nhau để chia sẻ thiết bị và trao đổi dữ liệu. Hình 2.2 cho thấy máy tính để bàn nối dây vào switch, laptop và điện thoại kết nối không dây qua bộ định tuyến không dây, rồi qua switch, router đến Internet. Hình 2.3 minh họa một cách nối năm máy tính thành mạng.

Phần vận dụng gồm hai bài tập. Bài 1: phòng thư viện có 5 máy tính cần kết nối thành mạng, em vẽ hai cách kết nối khác ngoài Hình 2.3. Bài 2: nhà An có điện thoại của bố, mẹ và một laptop cùng truy cập Internet; em xác định đó có phải mạng máy tính không và chỉ ra thiết bị đầu cuối cùng thiết bị kết nối.