Kế hoạch bài dạy

Trường: ...
Tổ: ... 		Họ và tên giáo viên: ...
TÊN BÀI DẠY: VẼ HÌNH ĐƠN GIẢN VỚI PHẦN MỀM GEOGEBRA
Môn học: Toán học; lớp: 7 (Sách giáo khoa: Kết nối tri thức với cuộc sống – Tập 1)
Thời gian thực hiện: 1-2 (số tiết)

I. Mục tiêu

1. Về kiến thức: Nêu cụ thể nội dung kiến thức học sinh cần học trong bài theo yêu cầu cần đạt của nội dung giáo dục/chủ đề tương ứng trong chương trình môn học/hoạt động giáo dục.

  • Làm quen với giao diện và các công cụ của phần mềm GeoGebra liên quan đến nội dung Chương III, Chương IV: công cụ vẽ góc, tia phân giác của một góc, đường thẳng song song, tam giác.
  • Sử dụng được phần mềm GeoGebra để dựng một góc theo số đo cho trước, dựng tia phân giác của góc, dựng đường thẳng song song với một đường thẳng cho trước đi qua một điểm, dựng tam giác theo yêu cầu; đo được số đo góc, kiểm tra tính chất hai đường thẳng song song bằng công cụ của phần mềm.
  • GeoGebra: góc–song song (Tập 1) hoặc tam giác bằng nhau/trung trực (Tập 1 cuối).

2. Về năng lực: Nêu cụ thể yêu cầu học sinh làm được gì (biểu hiện cụ thể của năng lực chung và năng lực đặc thù môn học cần phát triển) trong hoạt động học để chiếm lĩnh và vận dụng kiến thức theo yêu cầu cần đạt của chương trình môn học/hoạt động giáo dục.

Năng lực đặc thù (Toán học):

  • Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: Sử dụng phần mềm GeoGebra như một công cụ hỗ trợ vẽ hình chính xác, trực quan, thay cho việc vẽ tay bằng thước thẳng, thước đo góc, ê ke.
  • Mô hình hóa toán học: Thể hiện được góc, tia phân giác, đường thẳng song song, tam giác dưới dạng hình vẽ trên phần mềm đúng với yêu cầu đề ra; đọc được số đo góc do phần mềm hiển thị để kiểm tra lại các tính chất đã học (tia phân giác chia góc thành hai góc bằng nhau, hai đường thẳng song song tạo các góc so le trong bằng nhau, tổng ba góc trong tam giác bằng 180°).

Năng lực chung:

  • Tự chủ và tự học: Tự thao tác, khám phá các công cụ của phần mềm theo hướng dẫn của giáo viên và của SGK.
  • Giao tiếp và hợp tác: Hỗ trợ, hướng dẫn lại cho bạn khi thực hành theo cặp/nhóm trên máy tính.

3. Về phẩm chất: Nêu cụ thể yêu cầu về hành vi, thái độ (biểu hiện cụ thể của phẩm chất cần phát triển gắn với nội dung bài dạy) của học sinh trong quá trình thực hiện các nhiệm vụ học tập và vận dụng kiến thức vào cuộc sống.

  • Chăm chỉ: Kiên trì thực hiện lại các thao tác trên phần mềm khi chưa dựng đúng hình hoặc đo chưa đúng số liệu theo yêu cầu.
  • Trách nhiệm: Sử dụng máy tính, phần mềm đúng mục đích học tập; giữ gìn thiết bị của phòng máy.
  • Trung thực: Tự thực hiện các thao tác dựng hình, đo đạc của bản thân, không sao chép kết quả của bạn khi được yêu cầu làm cá nhân.

4. Về năng lực số: Nêu cụ thể năng lực số mà học sinh cần đạt được trong bài học, quy định trong khung năng lực số.

  • Sử dụng thiết bị và ứng dụng số: Biết khởi động, đóng phần mềm GeoGebra (bản cài đặt hoặc bản trực tuyến), nhận diện và sử dụng đúng chức năng của thanh công cụ.
  • Sử dụng và tạo nội dung số: Sử dụng thành thạo các công cụ (góc, tia phân giác, đường thẳng song song, đa giác/tam giác, đo góc) để tạo ra hình vẽ theo yêu cầu; lưu được tệp hình vẽ đã tạo.
  • An toàn số: Có ý thức chỉ cài đặt/sử dụng phần mềm GeoGebra từ nguồn chính thống, an toàn, dưới sự hướng dẫn của giáo viên.

II. Thiết bị dạy học và học liệu

Nêu cụ thể các thiết bị dạy học và học liệu được sử dụng trong bài dạy để tổ chức cho học sinh hoạt động nhằm đạt được mục tiêu, yêu cầu của bài dạy (muốn hình thành phẩm chất, năng lực nào thì hoạt động học phải tương ứng và phù hợp).

  • Sách giáo khoa Toán 7 – Tập 1 (Kết nối tri thức với cuộc sống), phần Hoạt động thực hành trải nghiệm "Vẽ hình đơn giản với phần mềm GeoGebra", gắn với nội dung Chương III (Góc và đường thẳng song song), Chương IV (Tam giác bằng nhau).
  • Phòng máy tính (hoặc máy tính, máy chiếu tại lớp) đã cài đặt phần mềm GeoGebra Classic (bản máy tính để bàn hoặc bản trực tuyến GeoGebra Classic/Geometry).
  • Phiếu hướng dẫn các bước sử dụng công cụ: góc, tia phân giác, đường thẳng song song, đa giác (tam giác), đo góc trên GeoGebra.
  • Phiếu bài tập thực hành dựng hình và kiểm tra tính chất; máy chiếu để giáo viên thao tác mẫu.
  • Máy tính GeoGebra Classic 6
  • File .ggb mẫu góc/tam giác

III. Tiến trình dạy học

1. Hoạt động 1: Khởi động

Xác định vấn đề/nhiệm vụ học tập/Mở đầu (Ghi rõ tên thể hiện kết quả hoạt động)

Khởi động: giới thiệu lại phần mềm GeoGebra và một số hình vẽ góc, tia phân giác, đường thẳng song song, tam giác được tạo bằng phần mềm; so sánh với cách vẽ, đo bằng thước thẳng, thước đo góc, ê ke đã học ở Chương III, Chương IV.

a) Mục tiêu: Nêu mục tiêu giúp học sinh xác định được vấn đề/nhiệm vụ cụ thể cần giải quyết trong bài học hoặc xác định rõ cách thức giải quyết vấn đề/thực hiện nhiệm vụ trong các hoạt động tiếp theo của bài học.

Giúp học sinh nhận thấy lợi ích của việc dùng phần mềm để dựng hình và kiểm tra các tính chất hình học đã học (nhanh, chính xác, dễ chỉnh sửa, dễ kiểm chứng); xác định nhiệm vụ của tiết học là thực hành dựng góc, tia phân giác, đường thẳng song song, tam giác và đo đạc, kiểm tra tính chất bằng GeoGebra.

b) Nội dung: Nêu rõ nội dung yêu cầu/nhiệm vụ cụ thể mà học sinh phải thực hiện (xử lí tình huống, câu hỏi, bài tập, thí nghiệm, thực hành…) để xác định vấn đề cần giải quyết/nhiệm vụ học tập cần thực hiện và đề xuất giải pháp giải quyết vấn đề/cách thức thực hiện nhiệm vụ.

Giáo viên chiếu giao diện phần mềm GeoGebra và một vài hình vẽ mẫu (một góc có tia phân giác, hai đường thẳng song song có các góc so le trong bằng nhau hiển thị số đo, một tam giác có tổng ba góc hiển thị bằng 180°); đặt câu hỏi: "So với việc dùng thước, ê ke, thước đo góc để vẽ và kiểm tra, việc dùng phần mềm này có gì khác, có lợi ích gì trong việc kiểm chứng các tính chất đã học?".

Trao đổi GV – HS (gợi ý):

  • GV: Tiết ôn GeoGebra: góc–song song (Tập 1) hoặc tam giác bằng nhau/trung trực (Tập 1 cuối).: em nhắc một công thức cần nhớ?
  • HS (mong đợi): Nêu công thức và ví dụ.
  • GV: Phần nào cần luyện thêm?
  • HS (mong đợi): Nêu kĩ năng và cách ôn.

c) Sản phẩm: Trình bày cụ thể yêu cầu về nội dung và hình thức của sản phẩm hoạt động theo nội dung yêu cầu/nhiệm vụ mà học sinh phải hoàn thành: kết quả xử lí tình huống; đáp án của câu hỏi, bài tập; kết quả thí nghiệm, thực hành; trình bày, mô tả được vấn đề cần giải quyết hoặc nhiệm vụ học tập phải thực hiện tiếp theo và đề xuất giải pháp thực hiện.

Câu trả lời của học sinh về lợi ích của phần mềm dựng hình, đo đạc, kiểm chứng tính chất; xác định được nhiệm vụ thực hành của tiết học.

Phiếu tự đánh giá — GeoGebra: góc–song song (Tập 1) hoặc tam giác bằng nhau/trung trực (Tập 1 cuối)..

d) Tổ chức thực hiện: Trình bày cụ thể các bước tổ chức hoạt động học cho học sinh từ chuyển giao nhiệm vụ, theo dõi, hướng dẫn, kiểm tra, đánh giá quá trình và kết quả thực hiện nhiệm vụ thông qua sản phẩm học tập.

  • Giao nhiệm vụ: Giáo viên trình chiếu giao diện GeoGebra, nêu câu hỏi gợi mở.
  • Thực hiện: Học sinh quan sát, phát biểu ý kiến cá nhân.
  • Báo cáo, thảo luận: Một số học sinh chia sẻ ý kiến; lớp nhận xét, bổ sung.
  • Kết luận, nhận định: Giáo viên tổng hợp, dẫn nhập nội dung tiết thực hành: dùng GeoGebra dựng góc, tia phân giác, đường thẳng song song, tam giác và kiểm tra các tính chất liên quan.

2. Hoạt động 2: Thực hành chính – Làm quen công cụ dựng góc, tia phân giác, đường thẳng song song, tam giác

Hình thành kiến thức mới/giải quyết vấn đề/thực thi nhiệm vụ đặt ra từ Hoạt động 1 (Ghi rõ tên thể hiện kết quả hoạt động).

Thực hành – Vẽ hình trên GeoGebra (Toán 7 Tập 1).

a) Mục tiêu: Nêu mục tiêu giúp học sinh thực hiện nhiệm vụ học tập để chiếm lĩnh kiến thức mới/giải quyết vấn đề/thực hiện nhiệm vụ đặt ra từ Hoạt động 1.

Học sinh thực hiện nhiệm vụ Vẽ hình trên GeoGebra (Toán 7 Tập 1); vận dụng kiến thức Toán 7 KNTT vào sản phẩm.

b) Nội dung: Nêu rõ nội dung yêu cầu/nhiệm vụ cụ thể của học sinh làm việc với sách giáo khoa, thiết bị dạy học, học liệu cụ thể (đọc/xem/nghe/nói/làm) để chiếm lĩnh/vận dụng kiến thức để giải quyết vấn đề/nhiệm vụ học tập đã đặt ra từ Hoạt động 1.

  • Vẽ hai đường thẳng song song và đường cắt; đo các góc so le trong.
  • Vẽ tam giác ABC; chứng minh bằng nhau (CCC/CGC) trên hình.
  • Dùng Parallel Line, Angle, Distance; ghi 3 thao tác mới.
  • Vẽ trung trực đoạn AB bằng Perpendicular Bisector.
  • Lưu file .ggb và chụp màn hình các bước.

Trao đổi GV – HS (gợi ý):

  • GV: Bài khó nhóm vừa làm — hướng giải?
  • HS (mong đợi): 2–3 bước chính.
  • GV: Sau chữa bài, em sửa lỗi gì?
  • HS (mong đợi): Ghi «Lỗi thường gặp».

c) Sản phẩm: Trình bày cụ thể về kiến thức mới/kết quả giải quyết vấn đề/thực hiện nhiệm vụ học tập mà học sinh cần viết ra, trình bày được.

Sản phẩm giữa tiết: nháp, file, hoặc phiếu đã ghi chú.

Bài làm đã chỉnh sửa.

d) Tổ chức thực hiện: Hướng dẫn, hỗ trợ, kiểm tra, đánh giá quá trình và kết quả thực hiện hoạt động của học sinh.

  • Giao nhiệm vụ: Giáo viên hướng dẫn từng bước sử dụng công cụ; yêu cầu học sinh thực hiện lại ngay sau mỗi bước.
  • Thực hiện: Học sinh thao tác trên máy; giáo viên đi kiểm tra, hỗ trợ các em còn lúng túng khi chọn công cụ hoặc đọc số đo.
  • Báo cáo, thảo luận: Một vài học sinh trình chiếu màn hình của mình để cả lớp cùng kiểm tra, đối chiếu số đo hiển thị với tính chất đã học.
  • Kết luận, nhận định: Giáo viên chốt lại cách sử dụng đúng từng công cụ; lưu ý các lỗi thường gặp (chọn nhầm công cụ, dựng sai điểm/đường thẳng dẫn đến sai kết quả).

3. Hoạt động 3: Hoàn thiện – Luyện tập dựng hình và kiểm tra tính chất theo yêu cầu

Nêu rõ mục tiêu vận dụng kiến thức đã học ở các hoạt động bên trên đây vào việc phát triển các kĩ năng gì cho học sinh.

Hoàn thiện – Vẽ hình trên GeoGebra (Toán 7 Tập 1).

a) Mục tiêu: Nêu rõ mục tiêu vận dụng kiến thức đã học và yêu cầu phát triển các kĩ năng vận dụng kiến thức cho học sinh.

Hoàn thiện sản phẩm cuối; trình bày và tự đánh giá.

b) Nội dung: Nêu rõ nội dung cụ thể của hệ thống câu hỏi, bài tập, bài thực hành, thí nghiệm giao cho học sinh thực hiện.

  • Hoàn thiện hình theo rubric (kí hiệu, số đo, song song đúng).
  • Trình bày 2 phút: liên hệ Bài 8–16 SGK.
  • Sửa lỗi đo góc hoặc nhầm cặp cạnh bằng nhau.
  • Nộp file .ggb và ảnh in/dán vở.
  • Tự đánh giá theo phiếu rubric giáo viên.

Trao đổi GV – HS (gợi ý):

  • GV: Bài khó nhóm vừa làm — hướng giải?
  • HS (mong đợi): 2–3 bước chính.
  • GV: Sau chữa bài, em sửa lỗi gì?
  • HS (mong đợi): Ghi «Lỗi thường gặp».

c) Sản phẩm: Đáp án, lời giải của các câu hỏi, bài tập; các bài thực hành, thí nghiệm do học sinh thực hiện, viết báo cáo, thuyết trình.

Sản phẩm hoàn chỉnh, rubric đạt mức «Đạt» trở lên.

Bài làm đã chỉnh sửa.

d) Tổ chức thực hiện: Nêu rõ cách thức giao nhiệm vụ cho học sinh; hướng dẫn hỗ trợ học sinh thực hiện; kiểm tra, đánh giá kết quả thực hiện.

  • Giao nhiệm vụ: Giáo viên phát phiếu bài tập thực hành (5 bài); quy định thời gian hoàn thành trên máy.
  • Thực hiện: Học sinh làm việc cá nhân trên máy; giáo viên quan sát, hỗ trợ khi cần.
  • Báo cáo, thảo luận: Một số học sinh trình chiếu kết quả; lớp nhận xét về độ chính xác của hình vẽ và số đo, đối chiếu với các tính chất đã học.
  • Kết luận, nhận định: Giáo viên nhận xét mức độ hoàn thành của lớp; sửa các lỗi phổ biến khi dựng hình và đo đạc; chốt lại việc phần mềm hỗ trợ kiểm chứng trực quan các tính chất hình học.

4. Hoạt động 4: Vận dụng

Phát triển được năng lực gì của học sinh thông qua nhiệm vụ/yêu cầu của bài tập vận dụng.

Bài tập vận dụng: sử dụng GeoGebra để dựng và kiểm tra một hình thực tế đơn giản có chứa góc, đường thẳng song song hoặc tam giác (ví dụ: mái nhà, giá đỡ, khung cửa).

a) Mục tiêu: Nêu rõ mục tiêu phát triển năng lực của học sinh thông qua nhiệm vụ/yêu cầu vận dụng kiến thức, kĩ năng vào thực tiễn (theo từng bài hoặc nhóm bài có nội dung phù hợp).

Phát triển năng lực số (sử dụng và tạo nội dung số) và năng lực mô hình hóa toán học: học sinh chủ động phối hợp các công cụ đã học của GeoGebra để mô tả và kiểm chứng tính chất hình học của một tình huống thực tế đơn giản.

b) Nội dung: Mô tả rõ yêu cầu học sinh phát hiện/đề xuất các vấn đề/tình huống trong thực tiễn gắn với nội dung bài học và vận dụng kiến thức mới học để giải quyết.

Học sinh (thực hiện tại lớp nếu còn thời gian hoặc ở nhà nếu có máy tính) chọn một hình ảnh thực tế quen thuộc có dạng tam giác hoặc có các đường thẳng song song (ví dụ: hai thanh giằng mái nhà, khung của một chiếc thang, các thanh ngang của hàng rào), dùng GeoGebra dựng lại mô hình đơn giản của hình đó, đo các góc/độ dài liên quan và kiểm tra một tính chất hình học phù hợp (ví dụ tổng ba góc của tam giác giằng mái bằng 180°, hoặc các thanh ngang song song tạo với thanh dọc các góc bằng nhau); lưu lại hình vẽ (chụp ảnh màn hình hoặc lưu tệp GeoGebra).

Trao đổi GV – HS (gợi ý):

  • GV: Bài khó nhóm vừa làm — hướng giải?
  • HS (mong đợi): 2–3 bước chính.
  • GV: Sau chữa bài, em sửa lỗi gì?
  • HS (mong đợi): Ghi «Lỗi thường gặp».

c) Sản phẩm: Nêu rõ yêu cầu về nội dung và hình thức báo cáo phát hiện và giải quyết tình huống/vấn đề trong thực tiễn.

Mô hình hình học (ảnh chụp màn hình hoặc tệp GeoGebra) của mỗi học sinh, mô tả đúng hình ảnh thực tế đã chọn, có số đo góc/độ dài và một nhận xét kiểm chứng tính chất hình học liên quan được hiển thị rõ.

Bài làm đã chỉnh sửa.

d) Tổ chức thực hiện: Giao cho học sinh thực hiện ngoài giờ học trên lớp và nộp báo cáo để trao đổi, chia sẻ và đánh giá vào các thời điểm phù hợp trong kế hoạch giáo dục môn học/hoạt động giáo dục của giáo viên.

  • Giao nhiệm vụ: Giáo viên giao nhiệm vụ vận dụng vào cuối tiết học; nêu tiêu chí đánh giá (đúng công cụ, số đo hợp lí, trình bày rõ ràng, kiểm chứng đúng tính chất).
  • Thực hiện: Học sinh thực hiện tại lớp (nếu còn thời gian) hoặc ở nhà; gửi ảnh sản phẩm cho giáo viên qua nhóm lớp/lớp học trực tuyến.
  • Báo cáo, thảo luận: Giáo viên chọn một số sản phẩm tiêu biểu chiếu cho cả lớp xem vào buổi học sau.
  • Kết luận, nhận định: Giáo viên nhận xét, đánh giá theo tiêu chí; khuyến khích học sinh tiếp tục sử dụng GeoGebra để hỗ trợ việc học hình học ở các chương tiếp theo.