Kế hoạch bài dạy

Trường: ...
Tổ: ... 		Họ và tên giáo viên: ...
TÊN BÀI DẠY: BÀI TẬP CUỐI CHƯƠNG VIII
Môn học: Toán học; lớp: 6
Thời gian thực hiện: 1 (số tiết)

I. Mục tiêu

1. Về kiến thức: Nêu cụ thể nội dung kiến thức học sinh cần học trong bài theo yêu cầu cần đạt của nội dung giáo dục/chủ đề tương ứng trong chương trình môn học/hoạt động giáo dục.

  • Hệ thống hóa toàn bộ kiến thức trọng tâm của Chương VIII – Những hình học cơ bản: điểm, đường thẳng, ba điểm thẳng hàng, vị trí tương đối của hai đường thẳng; điểm nằm giữa hai điểm, tia; đoạn thẳng, độ dài đoạn thẳng; trung điểm của đoạn thẳng; góc, điểm trong của góc; số đo góc và các góc đặc biệt.
  • Vận dụng tổng hợp toàn bộ kiến thức Chương VIII để giải các dạng bài tập ôn tập cuối chương, kể cả bài tập tổng hợp mức độ vận dụng cao.
  • Tổng hợp điểm, đoạn, góc trong bài chứng minh đơn giản.

2. Về năng lực: Nêu cụ thể yêu cầu học sinh làm được gì (biểu hiện cụ thể của năng lực chung và năng lực đặc thù môn học cần phát triển) trong hoạt động học để chiếm lĩnh và vận dụng kiến thức theo yêu cầu cần đạt của chương trình môn học/hoạt động giáo dục.

Năng lực đặc thù (Toán học):

  • Tư duy và lập luận toán học: Kết nối toàn bộ kiến thức Chương VIII để phân tích, giải quyết các bài tập tổng hợp cuối chương.
  • Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: Sử dụng thước thẳng có chia khoảng, thước đo góc, ê ke để vẽ hình và đo đạc chính xác.
  • Giao tiếp toán học: Trình bày lời giải các bài tập tổng hợp một cách logic, khoa học, đúng kí hiệu hình học.

Năng lực chung:

  • Giao tiếp và hợp tác: Trao đổi, thảo luận nhóm khi ôn tập và giải bài tập cuối chương.
  • Tự chủ và tự học: Tự đánh giá mức độ nắm chắc kiến thức toàn Chương VIII, có kế hoạch tự ôn tập bổ sung.

3. Về phẩm chất: Nêu cụ thể yêu cầu về hành vi, thái độ (biểu hiện cụ thể của phẩm chất cần phát triển gắn với nội dung bài dạy) của học sinh trong quá trình thực hiện các nhiệm vụ học tập và vận dụng kiến thức vào cuộc sống.

  • Chăm chỉ: Chủ động, kiên trì ôn tập và hoàn thành hệ thống bài tập cuối chương.
  • Trung thực: Tự đánh giá đúng năng lực bản thân sau khi hoàn thành bài tập cuối chương.
  • Trách nhiệm: Có trách nhiệm với việc ôn tập của bản thân và đóng góp vào hoạt động nhóm.

4. Về năng lực số: Nêu cụ thể năng lực số mà học sinh cần đạt được trong bài học, quy định trong khung năng lực số.

  • Hiểu biết số: Khái quát lại vai trò nền tảng của các hình học cơ bản (điểm, đường thẳng, tia, đoạn thẳng, góc) trong việc mô tả hình ảnh trên các công cụ số (bản vẽ kĩ thuật, phần mềm hình học động,…).
  • Sử dụng và tạo nội dung số: Sử dụng phần mềm GeoGebra (nếu có điều kiện) để dựng lại một số hình trong bài tập cuối chương và kiểm tra kết quả đo, vẽ.

II. Thiết bị dạy học và học liệu

Nêu cụ thể các thiết bị dạy học và học liệu được sử dụng trong bài dạy để tổ chức cho học sinh hoạt động nhằm đạt được mục tiêu, yêu cầu của bài dạy (muốn hình thành phẩm chất, năng lực nào thì hoạt động học phải tương ứng và phù hợp).

  • Sách giáo khoa Toán 6 tập 2 – Kết nối tri thức với cuộc sống (phần Bài tập cuối chương VIII).
  • Máy tính, máy chiếu để trình chiếu sơ đồ tổng kết toàn Chương VIII và đề bài tập cuối chương.
  • Thước thẳng có chia khoảng, thước đo góc, ê ke; phiếu bài tập tổng hợp cuối chương; bảng nhóm, bút dạ.
  • Giấy vẽ hình hình học

III. Tiến trình dạy học

1. Hoạt động 1: Khởi động ôn tập

Xác định vấn đề/nhiệm vụ học tập: tạo tâm thế ôn tập tổng kết toàn bộ Chương VIII trước khi làm bài tập cuối chương.

Hoạt động khởi động ôn tập: trò chơi "Ô chữ/Đố vui Toán học" với các câu hỏi trải đều nội dung 6 bài của Chương VIII.

a) Mục tiêu: Nêu mục tiêu giúp học sinh xác định được vấn đề/nhiệm vụ cụ thể cần giải quyết trong bài học hoặc xác định rõ cách thức giải quyết vấn đề/thực hiện nhiệm vụ trong các hoạt động tiếp theo của bài học.

Giúp học sinh ôn nhanh, có tâm thế tích cực trước khi ôn tập tổng kết; xác định nhiệm vụ của tiết học: hệ thống hóa toàn bộ kiến thức Chương VIII và hoàn thành bài tập cuối chương.

b) Nội dung: Nêu rõ nội dung yêu cầu/nhiệm vụ cụ thể mà học sinh phải thực hiện (xử lí tình huống, câu hỏi, bài tập, thí nghiệm, thực hành…) để xác định vấn đề cần giải quyết/nhiệm vụ học tập cần thực hiện và đề xuất giải pháp giải quyết vấn đề/cách thức thực hiện nhiệm vụ.

Giáo viên tổ chức trò chơi ô chữ/đố vui gồm 6 câu hỏi ngắn, mỗi câu tương ứng với một bài trong Chương VIII, ví dụ:

  • Có bao nhiêu đường thẳng đi qua hai điểm phân biệt cho trước?
  • Tia gồm điểm gốc và phần đường thẳng bị chia ra như thế nào?
  • Đoạn thẳng AB gồm những điểm nào?
  • Trung điểm của một đoạn thẳng cần thỏa mãn hai điều kiện gì?
  • Đơn vị thường dùng để đo góc là gì?
  • Góc có số đo 90° gọi là góc gì?

Trao đổi GV – HS (gợi ý):

  • GV: Tiết ôn BÀI TẬP CUỐI CHƯƠNG VIII: em nhắc một công thức cần nhớ?
  • HS (mong đợi): Nêu công thức và ví dụ.
  • GV: Phần nào cần luyện thêm?
  • HS (mong đợi): Nêu kĩ năng và cách ôn.

c) Sản phẩm: Trình bày cụ thể yêu cầu về nội dung và hình thức của sản phẩm hoạt động theo nội dung yêu cầu/nhiệm vụ mà học sinh phải hoàn thành: kết quả xử lí tình huống; đáp án của câu hỏi, bài tập; kết quả thí nghiệm, thực hành; trình bày, mô tả được vấn đề cần giải quyết hoặc nhiệm vụ học tập phải thực hiện tiếp theo và đề xuất giải pháp thực hiện.

Câu trả lời đúng, nhanh của học sinh cho các câu hỏi ôn tập; xác định được các nội dung của Chương VIII mà lớp còn chưa vững để tập trung ôn kĩ hơn.

Phiếu tự đánh giá — BÀI TẬP CUỐI CHƯƠNG VIII.

d) Tổ chức thực hiện: Trình bày cụ thể các bước tổ chức hoạt động học cho học sinh từ chuyển giao nhiệm vụ, theo dõi, hướng dẫn, kiểm tra, đánh giá quá trình và kết quả thực hiện nhiệm vụ thông qua sản phẩm học tập.

  • Giao nhiệm vụ: Giáo viên nêu luật chơi, đọc từng câu hỏi/gợi ý ô chữ.
  • Thực hiện nhiệm vụ: Học sinh trả lời nhanh theo lượt hoặc theo nhóm; lớp cùng theo dõi.
  • Báo cáo, thảo luận: Giáo viên ghi nhận số câu trả lời đúng; nêu câu nào lớp còn lúng túng nhiều.
  • Kết luận, nhận định: Giáo viên chốt: đây là các kiến thức trọng tâm của toàn Chương VIII cần ôn tập kĩ trong tiết học hôm nay.

2. Hoạt động 2: Hệ thống hóa kiến thức toàn Chương VIII

Củng cố, hệ thống hóa toàn bộ kiến thức của Chương VIII – Những hình học cơ bản dưới dạng sơ đồ/bảng tổng kết hoàn chỉnh.

Sơ đồ tổng kết Chương VIII.

a) Mục tiêu: Nêu mục tiêu giúp học sinh thực hiện nhiệm vụ học tập để chiếm lĩnh kiến thức mới/giải quyết vấn đề/thực hiện nhiệm vụ đặt ra từ Hoạt động 1.

Học sinh hoàn thiện sơ đồ điểm, đoạn thẳng, góc trước khi làm bài tập cuối chương.

b) Nội dung: Nêu rõ nội dung yêu cầu/nhiệm vụ cụ thể của học sinh làm việc với sách giáo khoa, thiết bị dạy học, học liệu cụ thể (đọc/xem/nghe/nói/làm) để chiếm lĩnh/vận dụng kiến thức để giải quyết vấn đề/nhiệm vụ học tập đã đặt ra từ Hoạt động 1.

  • Hoàn thiện sơ đồ Chương VIII theo 4–6 mảng kiến thức chính của chương.
  • Mỗi mảng: khái niệm, công thức/quy tắc, một ví dụ, một lỗi hay gặp.
  • Đánh dấu (*) nội dung xuất hiện trong đề cuối chương.
  • Trao đổi chéo giữa hai nhóm để bổ sung.
  • Dán sơ đồ lên bảng nhóm.

Trao đổi GV – HS (gợi ý):

  • GV: Bài khó nhóm vừa làm — hướng giải?
  • HS (mong đợi): 2–3 bước chính.
  • GV: Sau chữa bài, em sửa lỗi gì?
  • HS (mong đợi): Ghi «Lỗi thường gặp».

c) Sản phẩm: Trình bày cụ thể về kiến thức mới/kết quả giải quyết vấn đề/thực hiện nhiệm vụ học tập mà học sinh cần viết ra, trình bày được.

Sơ đồ Chương VIII đầy đủ, có chú thích dễ đọc.

Bài làm đã chỉnh sửa.

d) Tổ chức thực hiện: Hướng dẫn, hỗ trợ, kiểm tra, đánh giá quá trình và kết quả thực hiện hoạt động của học sinh.

  • Giao nhiệm vụ: Giáo viên hiển thị sơ đồ Chương VIII đã xây dựng dần qua các tiết trước; giao mỗi nhóm rà soát 1–2 bài.
  • Thực hiện nhiệm vụ: Học sinh thảo luận nhóm, rà soát, bổ sung, chỉnh sửa; giáo viên quan sát, hỗ trợ.
  • Báo cáo, thảo luận: Đại diện các nhóm báo cáo phần rà soát và các lỗi sai thường gặp; lớp góp ý, thống nhất.
  • Kết luận, nhận định: Giáo viên chốt sơ đồ tổng kết Chương VIII hoàn chỉnh, chuẩn mực; nhấn mạnh lại các lỗi sai cần tránh khi làm bài tập cuối chương.

3. Hoạt động 3: Luyện tập

Vận dụng toàn bộ kiến thức Chương VIII để hoàn thành hệ thống bài tập cuối chương.

Đề bài tập cuối Chương VIII SGK.

a) Mục tiêu: Nêu rõ mục tiêu vận dụng kiến thức đã học và yêu cầu phát triển các kĩ năng vận dụng kiến thức cho học sinh.

Học sinh hoàn thành các bài tập cuối chương; tự phân loại bài theo dạng.

b) Nội dung: Nêu rõ nội dung cụ thể của hệ thống câu hỏi, bài tập, bài thực hành, thí nghiệm giao cho học sinh thực hiện.

  • Làm tuần tự các bài mức 1–2 trong đề cuối Chương VIII SGK.
  • Làm các bài mức 3 (kết hợp) — ghi «Dạng bài» đầu mỗi câu.
  • Bài hình học/thực hành: vẽ hình đúng, ghi giả thiết lên hình.
  • Tự chấm theo đáp án giáo viên phát; ghi lỗi vào cột «Sửa sai».
  • Nộp bài đúng hạn; bài sai nhiều làm lại một câu tương tự.

Trao đổi GV – HS (gợi ý):

  • GV: Bài khó nhóm vừa làm — hướng giải?
  • HS (mong đợi): 2–3 bước chính.
  • GV: Sau chữa bài, em sửa lỗi gì?
  • HS (mong đợi): Ghi «Lỗi thường gặp».

c) Sản phẩm: Đáp án, lời giải của các câu hỏi, bài tập; các bài thực hành, thí nghiệm do học sinh thực hiện, viết báo cáo, thuyết trình.

Phiếu bài làm đầy đủ; bảng thống kê số câu đúng/sai của lớp.

Bài làm đã chỉnh sửa.

d) Tổ chức thực hiện: Nêu rõ cách thức giao nhiệm vụ cho học sinh; hướng dẫn hỗ trợ học sinh thực hiện; kiểm tra, đánh giá kết quả thực hiện.

  • Giao nhiệm vụ: Giáo viên phát phiếu bài tập cuối chương; quy định thời gian làm bài như một bài kiểm tra thu nhỏ; yêu cầu mang đủ thước thẳng, thước đo góc.
  • Thực hiện nhiệm vụ: Học sinh làm bài cá nhân, nghiêm túc trong thời gian quy định; giáo viên quan sát, hỗ trợ khi cần thiết.
  • Báo cáo, thảo luận: Chữa bài trên lớp; gọi nhiều học sinh trình bày các phần khác nhau; lớp nhận xét, đối chiếu đáp án.
  • Kết luận, nhận định: Giáo viên nhận xét chung về mức độ hoàn thành của lớp; chỉ rõ các lỗi sai điển hình và cách khắc phục; tuyên dương học sinh làm tốt.

4. Hoạt động 4: Vận dụng

Vận dụng toàn bộ kiến thức Chương VIII vào một dự án nhỏ hoặc bài tập thực tiễn tổng kết.

Bài tập vận dụng tổng kết Chương VIII: xây dựng một "sổ tay tổng kết Chương VIII" hoặc giải quyết một tình huống thực tế tổng hợp có sử dụng nhiều kiến thức hình học cơ bản đã học.

a) Mục tiêu: Nêu rõ mục tiêu phát triển năng lực của học sinh thông qua nhiệm vụ/yêu cầu vận dụng kiến thức, kĩ năng vào thực tiễn (theo từng bài hoặc nhóm bài có nội dung phù hợp).

Phát triển năng lực tự học và giải quyết vấn đề: học sinh tự tổng kết lại kiến thức Chương VIII dưới hình thức cá nhân hóa (sổ tay/sơ đồ riêng) hoặc vận dụng vào một tình huống thực tế tổng hợp.

b) Nội dung: Mô tả rõ yêu cầu học sinh phát hiện/đề xuất các vấn đề/tình huống trong thực tiễn gắn với nội dung bài học và vận dụng kiến thức mới học để giải quyết.

Học sinh thực hiện (ở nhà) một trong hai nhiệm vụ:

  • Nhiệm vụ 1: Tự làm một "sổ tay tổng kết Chương VIII" gồm các kiến thức trọng tâm, hình vẽ minh họa của 6 bài, mỗi mục kèm một ví dụ thực tế tự chọn.
  • Nhiệm vụ 2: Vẽ sơ đồ mặt bằng đơn giản của một góc phòng ở nhà (bàn học, cửa, tủ,…), chỉ ra trên sơ đồ ít nhất: một đoạn thẳng và độ dài của nó, một góc và số đo (ước lượng hoặc đo được), loại góc đó.

Trao đổi GV – HS (gợi ý):

  • GV: Bài khó nhóm vừa làm — hướng giải?
  • HS (mong đợi): 2–3 bước chính.
  • GV: Sau chữa bài, em sửa lỗi gì?
  • HS (mong đợi): Ghi «Lỗi thường gặp».

c) Sản phẩm: Nêu rõ yêu cầu về nội dung và hình thức báo cáo phát hiện và giải quyết tình huống/vấn đề trong thực tiễn.

Sổ tay tổng kết Chương VIII (viết tay hoặc đánh máy) hoặc sơ đồ mặt bằng có ghi chú đoạn thẳng, góc kèm số liệu; trình bày rõ ràng, có hình vẽ minh họa, đúng kiến thức đã học.

Bài làm đã chỉnh sửa.

d) Tổ chức thực hiện: Giao cho học sinh thực hiện ngoài giờ học trên lớp và nộp báo cáo để trao đổi, chia sẻ và đánh giá vào các thời điểm phù hợp trong kế hoạch giáo dục môn học/hoạt động giáo dục của giáo viên.

  • Giao nhiệm vụ: Giáo viên giao bài vận dụng cuối tiết; nêu tiêu chí đánh giá (đầy đủ nội dung, trình bày khoa học, số liệu/hình vẽ chính xác).
  • Thực hiện nhiệm vụ: Học sinh làm ngoài giờ; trao đổi qua nhóm lớp nếu cần.
  • Báo cáo, thảo luận: Thu sản phẩm vào tiết học gần nhất; chọn một số sản phẩm tiêu biểu trưng bày/chia sẻ trước lớp.
  • Kết luận, nhận định: Giáo viên nhận xét, khen các sản phẩm tốt; tổng kết Chương VIII và định hướng nội dung học tập của Chương IX.