Kế hoạch bài dạy

Trường: ...
Tổ: ... 		Họ và tên giáo viên: ...
TÊN BÀI DẠY: HOẠT ĐỘNG THỰC HÀNH TRẢI NGHIỆM: VẼ HÌNH ĐƠN GIẢN VỚI PHẦN MỀM GEOGEBRA
Môn học: Toán học; lớp: 6 (Sách giáo khoa: Kết nối tri thức với cuộc sống – Tập 1)
Thời gian thực hiện: 1-2 (số tiết)

I. Mục tiêu

1. Về kiến thức: Nêu cụ thể nội dung kiến thức học sinh cần học trong bài theo yêu cầu cần đạt của nội dung giáo dục/chủ đề tương ứng trong chương trình môn học/hoạt động giáo dục.

  • Làm quen với giao diện và các công cụ cơ bản của phần mềm GeoGebra: công cụ vẽ điểm, đoạn thẳng, đa giác, đa giác đều.
  • Sử dụng được phần mềm GeoGebra để vẽ điểm, đoạn thẳng, một số đa giác đều (tam giác đều, hình vuông, lục giác đều) và nhận biết được hình có trục đối xứng, tâm đối xứng thông qua các công cụ hỗ trợ của phần mềm.
  • Dùng công cụ Polygon, Reflect/Mirror và Midpoint trên GeoGebra (Tập 1: hình đều, đối xứng; Tập 2: đoạn thẳng, góc).

2. Về năng lực: Nêu cụ thể yêu cầu học sinh làm được gì (biểu hiện cụ thể của năng lực chung và năng lực đặc thù môn học cần phát triển) trong hoạt động học để chiếm lĩnh và vận dụng kiến thức theo yêu cầu cần đạt của chương trình môn học/hoạt động giáo dục.

Năng lực đặc thù (Toán học):

  • Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: Sử dụng phần mềm GeoGebra như một công cụ hỗ trợ vẽ hình chính xác, trực quan, thay cho việc vẽ tay bằng thước, compa.
  • Mô hình hóa toán học: Thể hiện được điểm, đoạn thẳng, đa giác đều và các yếu tố đối xứng dưới dạng hình vẽ trên phần mềm đúng với yêu cầu đề ra.

Năng lực chung:

  • Tự chủ và tự học: Tự thao tác, khám phá các công cụ của phần mềm theo hướng dẫn của giáo viên và của SGK.
  • Giao tiếp và hợp tác: Hỗ trợ, hướng dẫn lại cho bạn khi thực hành theo cặp/nhóm trên máy tính.

3. Về phẩm chất: Nêu cụ thể yêu cầu về hành vi, thái độ (biểu hiện cụ thể của phẩm chất cần phát triển gắn với nội dung bài dạy) của học sinh trong quá trình thực hiện các nhiệm vụ học tập và vận dụng kiến thức vào cuộc sống.

  • Chăm chỉ: Kiên trì thực hiện lại các thao tác trên phần mềm khi chưa vẽ đúng hình theo yêu cầu.
  • Trách nhiệm: Sử dụng máy tính, phần mềm đúng mục đích học tập; giữ gìn thiết bị của phòng máy.
  • Trung thực: Tự thực hiện các thao tác vẽ hình của bản thân, không sao chép kết quả của bạn khi được yêu cầu làm cá nhân.

4. Về năng lực số: Nêu cụ thể năng lực số mà học sinh cần đạt được trong bài học, quy định trong khung năng lực số.

  • Sử dụng và tạo nội dung số: Sử dụng thành thạo các công cụ cơ bản của phần mềm GeoGebra (chọn công cụ, đặt điểm, dựng đoạn thẳng, dựng đa giác đều) để tạo ra hình vẽ theo yêu cầu; lưu được tệp hình vẽ đã tạo.
  • An toàn số: Có ý thức chỉ cài đặt/sử dụng phần mềm GeoGebra từ nguồn chính thống, an toàn, dưới sự hướng dẫn của giáo viên.

II. Thiết bị dạy học và học liệu

Nêu cụ thể các thiết bị dạy học và học liệu được sử dụng trong bài dạy để tổ chức cho học sinh hoạt động nhằm đạt được mục tiêu, yêu cầu của bài dạy (muốn hình thành phẩm chất, năng lực nào thì hoạt động học phải tương ứng và phù hợp).

  • Sách giáo khoa Toán 6 – Tập 1 (Kết nối tri thức với cuộc sống), phần Hoạt động thực hành trải nghiệm "Vẽ hình đơn giản với phần mềm GeoGebra".
  • Phòng máy tính (hoặc máy tính, máy chiếu tại lớp) đã cài đặt phần mềm GeoGebra Classic (bản máy tính để bàn hoặc bản trực tuyến GeoGebra Classic/Geometry).
  • Phiếu hướng dẫn các bước sử dụng công cụ: điểm, đoạn thẳng, đa giác, đa giác đều trên GeoGebra.
  • Phiếu bài tập thực hành vẽ hình; máy chiếu để giáo viên thao tác mẫu.
  • Máy tính cài GeoGebra Classic 6
  • File mẫu .ggb (tam giác đều/hình vuông hoặc tia–đoạn–góc tùy tập)

III. Tiến trình dạy học

1. Hoạt động 1: Mở đầu/Khởi động

Xác định vấn đề/nhiệm vụ học tập/Mở đầu (Ghi rõ tên thể hiện kết quả hoạt động)

Khởi động: giới thiệu phần mềm GeoGebra và một số hình vẽ hình học được tạo bằng phần mềm này; so sánh với cách vẽ hình bằng thước, compa đã học.

a) Mục tiêu: Nêu mục tiêu giúp học sinh xác định được vấn đề/nhiệm vụ cụ thể cần giải quyết trong bài học hoặc xác định rõ cách thức giải quyết vấn đề/thực hiện nhiệm vụ trong các hoạt động tiếp theo của bài học.

Giúp học sinh nhận thấy lợi ích của việc dùng phần mềm để vẽ hình (nhanh, chính xác, dễ chỉnh sửa); xác định nhiệm vụ của tiết học là làm quen và thực hành vẽ một số hình đơn giản bằng GeoGebra.

b) Nội dung: Nêu rõ nội dung yêu cầu/nhiệm vụ cụ thể mà học sinh phải thực hiện (xử lí tình huống, câu hỏi, bài tập, thí nghiệm, thực hành…) để xác định vấn đề cần giải quyết/nhiệm vụ học tập cần thực hiện và đề xuất giải pháp giải quyết vấn đề/cách thức thực hiện nhiệm vụ.

Giáo viên chiếu giao diện phần mềm GeoGebra và một vài hình vẽ mẫu (tam giác đều, hình vuông, lục giác đều, hình có trục đối xứng); đặt câu hỏi: "Theo em, phần mềm này có thể giúp gì cho việc học hình học?".

Trao đổi GV – HS (gợi ý):

  • GV: Tiết ôn Dùng công cụ Polygon, Reflect/Mirror và Midpoint trên GeoGebra (Tập 1: hình đều,: em nhắc một công thức cần nhớ?
  • HS (mong đợi): Nêu công thức và ví dụ.
  • GV: Phần nào cần luyện thêm?
  • HS (mong đợi): Nêu kĩ năng và cách ôn.

c) Sản phẩm: Trình bày cụ thể yêu cầu về nội dung và hình thức của sản phẩm hoạt động theo nội dung yêu cầu/nhiệm vụ mà học sinh phải hoàn thành: kết quả xử lí tình huống; đáp án của câu hỏi, bài tập; kết quả thí nghiệm, thực hành; trình bày, mô tả được vấn đề cần giải quyết hoặc nhiệm vụ học tập phải thực hiện tiếp theo và đề xuất giải pháp thực hiện.

Câu trả lời của học sinh về lợi ích của phần mềm vẽ hình; xác định được nhiệm vụ thực hành của tiết học.

Phiếu tự đánh giá — Dùng công cụ Polygon, Reflect/Mirror và Midpoint trên GeoGebra (Tập 1: hình đều,.

d) Tổ chức thực hiện: Trình bày cụ thể các bước tổ chức hoạt động học cho học sinh từ chuyển giao nhiệm vụ, theo dõi, hướng dẫn, kiểm tra, đánh giá quá trình và kết quả thực hiện nhiệm vụ thông qua sản phẩm học tập.

  • Giao nhiệm vụ: Giáo viên trình chiếu giao diện GeoGebra, nêu câu hỏi gợi mở.
  • Thực hiện: Học sinh quan sát, phát biểu ý kiến cá nhân.
  • Báo cáo, thảo luận: Một số học sinh chia sẻ ý kiến; lớp nhận xét, bổ sung.
  • Kết luận, nhận định: Giáo viên tổng hợp, dẫn nhập nội dung tiết thực hành: làm quen công cụ và vẽ hình đơn giản với GeoGebra.

2. Hoạt động 2: Làm quen với các công cụ vẽ hình cơ bản trên GeoGebra

Hình thành kiến thức mới/giải quyết vấn đề/thực thi nhiệm vụ đặt ra từ Hoạt động 1 (Ghi rõ tên thể hiện kết quả hoạt động).

Thực hành vẽ hình và đo trên GeoGebra (hoạt động SGK Tập 1 hoặc Tập 2).

a) Mục tiêu: Nêu mục tiêu giúp học sinh thực hiện nhiệm vụ học tập để chiếm lĩnh kiến thức mới/giải quyết vấn đề/thực hiện nhiệm vụ đặt ra từ Hoạt động 1.

Học sinh vận dụng GeoGebra để vẽ hình phẳng, kiểm tra đối xứng/trung điểm/góc theo yêu cầu tiết học.

b) Nội dung: Nêu rõ nội dung yêu cầu/nhiệm vụ cụ thể của học sinh làm việc với sách giáo khoa, thiết bị dạy học, học liệu cụ thể (đọc/xem/nghe/nói/làm) để chiếm lĩnh/vận dụng kiến thức để giải quyết vấn đề/nhiệm vụ học tập đã đặt ra từ Hoạt động 1.

  • Tập 1: vẽ tam giác đều, hình vuông, lục giác đều bằng Polygon/Circle; kiểm tra trục đối xứng bằng Reflect.
  • Tập 2: vẽ điểm, tia, đoạn thẳng đúng kí hiệu; dùng Midpoint chứng minh M là trung điểm AB.
  • Đo góc bằng công cụ Angle; quan sát khi kéo điểm (slider nếu có).
  • Đo chu vi/diện tích hình đã vẽ (Distance, Area) và đối chiếu công thức SGK.
  • Lưu file .ggb, chụp màn hình các bước chính, ghi 3 thao tác GeoGebra em mới dùng.

Trao đổi GV – HS (gợi ý):

  • GV: Bài khó nhóm vừa làm — hướng giải?
  • HS (mong đợi): 2–3 bước chính.
  • GV: Sau chữa bài, em sửa lỗi gì?
  • HS (mong đợi): Ghi «Lỗi thường gặp».

c) Sản phẩm: Trình bày cụ thể về kiến thức mới/kết quả giải quyết vấn đề/thực hiện nhiệm vụ học tập mà học sinh cần viết ra, trình bày được.

File GeoGebra và ảnh chụp màn hình; phiếu ghi thao tác.

Bài làm đã chỉnh sửa.

d) Tổ chức thực hiện: Hướng dẫn, hỗ trợ, kiểm tra, đánh giá quá trình và kết quả thực hiện hoạt động của học sinh.

  • Giao nhiệm vụ: Giáo viên hướng dẫn từng bước sử dụng công cụ; yêu cầu học sinh thực hiện lại ngay sau mỗi bước.
  • Thực hiện: Học sinh thao tác trên máy; giáo viên đi kiểm tra, hỗ trợ các em còn lúng túng khi chọn công cụ.
  • Báo cáo, thảo luận: Một vài học sinh trình chiếu màn hình của mình để cả lớp cùng kiểm tra, đối chiếu.
  • Kết luận, nhận định: Giáo viên chốt lại cách sử dụng đúng từng công cụ; lưu ý các lỗi thường gặp (chọn nhầm công cụ, nhập sai số cạnh của đa giác đều).

3. Hoạt động 3: Luyện tập vẽ hình theo yêu cầu

Nêu rõ mục tiêu vận dụng kiến thức đã học ở các hoạt động bên trên đây vào việc phát triển các kĩ năng gì cho học sinh.

Hoàn thiện sản phẩm GeoGebra và trình bày.

a) Mục tiêu: Nêu rõ mục tiêu vận dụng kiến thức đã học và yêu cầu phát triển các kĩ năng vận dụng kiến thức cho học sinh.

Hoàn thiện hình vẽ/biểu đồ; trình bày cách vận dụng Toán 6 qua phần mềm.

b) Nội dung: Nêu rõ nội dung cụ thể của hệ thống câu hỏi, bài tập, bài thực hành, thí nghiệm giao cho học sinh thực hiện.

  • Hoàn thiện hình đối xứng (Tập 1) hoặc hình góc–đoạn (Tập 2) theo rubric giáo viên.
  • Kiểm tra lại bằng công cụ đo trên GeoGebra; sửa lỗi kí hiệu hoặc sai số đo.
  • (Tập 2) Tùy chọn: nhập bảng số liệu Spreadsheet và vẽ biểu đồ cột nếu SGK yêu cầu.
  • Trình bày 2–3 phút: thao tác quan trọng và liên hệ kiến thức bài học.
  • Nộp file .ggb và ảnh in/dán vở; tự đánh giá theo phiếu rubric.

Trao đổi GV – HS (gợi ý):

  • GV: Bài khó nhóm vừa làm — hướng giải?
  • HS (mong đợi): 2–3 bước chính.
  • GV: Sau chữa bài, em sửa lỗi gì?
  • HS (mong đợi): Ghi «Lỗi thường gặp».

c) Sản phẩm: Đáp án, lời giải của các câu hỏi, bài tập; các bài thực hành, thí nghiệm do học sinh thực hiện, viết báo cáo, thuyết trình.

Sản phẩm GeoGebra hoàn chỉnh, đạt mức «Đạt» trở lên trên rubric.

Bài làm đã chỉnh sửa.

d) Tổ chức thực hiện: Nêu rõ cách thức giao nhiệm vụ cho học sinh; hướng dẫn hỗ trợ học sinh thực hiện; kiểm tra, đánh giá kết quả thực hiện.

  • Giao nhiệm vụ: Giáo viên phát phiếu bài tập thực hành (4 bài); quy định thời gian hoàn thành trên máy.
  • Thực hiện: Học sinh làm việc cá nhân trên máy; giáo viên quan sát, hỗ trợ khi cần.
  • Báo cáo, thảo luận: Một số học sinh trình chiếu kết quả; lớp nhận xét về độ chính xác và tính thẩm mỹ của hình vẽ.
  • Kết luận, nhận định: Giáo viên nhận xét mức độ hoàn thành của lớp; sửa các lỗi phổ biến khi vẽ và nhận biết đối xứng.

4. Hoạt động 4: Vận dụng

Phát triển được năng lực gì của học sinh thông qua nhiệm vụ/yêu cầu của bài tập vận dụng.

Bài tập vận dụng: sử dụng GeoGebra để vẽ một hình trang trí đơn giản (hoa văn, biểu tượng,…) có tính đối xứng từ các đa giác đều đã học.

a) Mục tiêu: Nêu rõ mục tiêu phát triển năng lực của học sinh thông qua nhiệm vụ/yêu cầu vận dụng kiến thức, kĩ năng vào thực tiễn (theo từng bài hoặc nhóm bài có nội dung phù hợp).

Phát triển năng lực số (sử dụng và tạo nội dung số) và năng lực sáng tạo: học sinh chủ động phối hợp các công cụ đã học của GeoGebra để tạo ra một sản phẩm hình học có tính sáng tạo, ứng dụng thực tiễn.

b) Nội dung: Mô tả rõ yêu cầu học sinh phát hiện/đề xuất các vấn đề/tình huống trong thực tiễn gắn với nội dung bài học và vận dụng kiến thức mới học để giải quyết.

Học sinh (thực hiện tại lớp nếu còn thời gian hoặc ở nhà nếu có máy tính) sử dụng GeoGebra để vẽ một hoa văn/biểu tượng đơn giản có tính đối xứng, được tạo từ ít nhất hai đa giác đều khác nhau (ví dụ: lồng ghép tam giác đều và hình lục giác đều để tạo hình bông hoa cách điệu); lưu lại hình vẽ (chụp ảnh màn hình hoặc lưu tệp GeoGebra).

Trao đổi GV – HS (gợi ý):

  • GV: Bài khó nhóm vừa làm — hướng giải?
  • HS (mong đợi): 2–3 bước chính.
  • GV: Sau chữa bài, em sửa lỗi gì?
  • HS (mong đợi): Ghi «Lỗi thường gặp».

c) Sản phẩm: Nêu rõ yêu cầu về nội dung và hình thức báo cáo phát hiện và giải quyết tình huống/vấn đề trong thực tiễn.

Hình vẽ trang trí (ảnh chụp màn hình hoặc tệp GeoGebra) của mỗi học sinh, có sử dụng ít nhất hai đa giác đều và thể hiện được yếu tố đối xứng.

Bài làm đã chỉnh sửa.

d) Tổ chức thực hiện: Giao cho học sinh thực hiện ngoài giờ học trên lớp và nộp báo cáo để trao đổi, chia sẻ và đánh giá vào các thời điểm phù hợp trong kế hoạch giáo dục môn học/hoạt động giáo dục của giáo viên.

  • Giao nhiệm vụ: Giáo viên giao nhiệm vụ vận dụng vào cuối tiết học; nêu tiêu chí đánh giá (đúng công cụ, có tính sáng tạo, thể hiện rõ đối xứng).
  • Thực hiện: Học sinh thực hiện tại lớp (nếu còn thời gian) hoặc ở nhà; gửi ảnh sản phẩm cho giáo viên qua nhóm lớp/lớp học trực tuyến.
  • Báo cáo, thảo luận: Giáo viên chọn một số sản phẩm tiêu biểu chiếu cho cả lớp xem vào buổi học sau.
  • Kết luận, nhận định: Giáo viên nhận xét, đánh giá theo tiêu chí; khuyến khích học sinh tiếp tục sử dụng GeoGebra để hỗ trợ việc học hình học ở các bài sau.