Kế hoạch bài dạy

Trường: ...
Tổ: ... 		Họ và tên giáo viên: ...
TÊN BÀI DẠY: HOẠT ĐỘNG THỰC HÀNH TRẢI NGHIỆM: TẤM THIỆP VÀ PHÒNG HỌC CỦA EM
Môn học: Toán học; lớp: 6 (Sách giáo khoa: Kết nối tri thức với cuộc sống – Tập 1)
Thời gian thực hiện: 2 (số tiết)

I. Mục tiêu

1. Về kiến thức: Nêu cụ thể nội dung kiến thức học sinh cần học trong bài theo yêu cầu cần đạt của nội dung giáo dục/chủ đề tương ứng trong chương trình môn học/hoạt động giáo dục.

  • Nhận biết và vận dụng được đặc điểm của tam giác đều, hình vuông, hình lục giác đều, các loại tứ giác đã học và các hình có trục đối xứng, tâm đối xứng vào việc thiết kế các sản phẩm trang trí.
  • Vận dụng được kiến thức về chu vi, diện tích của các hình phẳng để tính toán kích thước, bố trí không gian khi thiết kế sơ đồ mặt bằng phòng học.
  • Đo và ước lượng kích thước thực khi chuyển sang sơ đồ tỉ lệ.

2. Về năng lực: Nêu cụ thể yêu cầu học sinh làm được gì (biểu hiện cụ thể của năng lực chung và năng lực đặc thù môn học cần phát triển) trong hoạt động học để chiếm lĩnh và vận dụng kiến thức theo yêu cầu cần đạt của chương trình môn học/hoạt động giáo dục.

Năng lực đặc thù (Toán học):

  • Mô hình hóa toán học: Chuyển ý tưởng trang trí tấm thiệp và sơ đồ phòng học thành các hình hình học cụ thể (tam giác đều, hình vuông, lục giác đều, tứ giác, hình có trục/tâm đối xứng) với số đo phù hợp.
  • Giải quyết vấn đề toán học: Lựa chọn, phối hợp các hình phẳng và yếu tố đối xứng để tạo ra bố cục hài hòa, cân đối cho sản phẩm.
  • Giao tiếp toán học: Trình bày, giải thích được ý tưởng thiết kế bằng ngôn ngữ hình học.

Năng lực chung:

  • Giao tiếp và hợp tác: Thảo luận, phân công nhiệm vụ trong nhóm khi cùng thiết kế sản phẩm.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Đề xuất ý tưởng trang trí, bố cục mới, độc đáo cho tấm thiệp và phòng học.

3. Về phẩm chất: Nêu cụ thể yêu cầu về hành vi, thái độ (biểu hiện cụ thể của phẩm chất cần phát triển gắn với nội dung bài dạy) của học sinh trong quá trình thực hiện các nhiệm vụ học tập và vận dụng kiến thức vào cuộc sống.

  • Chăm chỉ: Kiên trì thực hiện các bước đo, vẽ, cắt, dán để hoàn thiện sản phẩm.
  • Trách nhiệm: Có ý thức giữ gìn, trang trí lớp học sạch đẹp; hoàn thành nhiệm vụ được nhóm phân công.
  • Yêu thích cái đẹp, trân trọng sản phẩm lao động: Thể hiện sự tỉ mỉ, thẩm mỹ khi thiết kế và trình bày sản phẩm.

4. Về năng lực số: Nêu cụ thể năng lực số mà học sinh cần đạt được trong bài học, quy định trong khung năng lực số.

  • Sử dụng và tạo nội dung số: Sử dụng điện thoại/máy tính để tìm kiếm, tham khảo một số mẫu thiệp, mẫu sơ đồ phòng học và chụp/lưu lại hình ảnh sản phẩm của nhóm để báo cáo.

II. Thiết bị dạy học và học liệu

Nêu cụ thể các thiết bị dạy học và học liệu được sử dụng trong bài dạy để tổ chức cho học sinh hoạt động nhằm đạt được mục tiêu, yêu cầu của bài dạy (muốn hình thành phẩm chất, năng lực nào thì hoạt động học phải tương ứng và phù hợp).

  • Sách giáo khoa Toán 6 – Tập 1 (Kết nối tri thức với cuộc sống), phần Hoạt động thực hành trải nghiệm "Tấm thiệp và phòng học của em".
  • Giấy màu, giấy bìa, bìa cứng, kéo, hồ dán, thước kẻ, compa, bút màu; một số mẫu thiệp trang trí có hình học đơn giản.
  • Sơ đồ (bản vẽ) mặt bằng lớp học thực tế (kích thước bàn ghế, bảng, bục giảng,…) để học sinh tham khảo khi thiết kế sơ đồ phòng học.
  • Máy tính, máy chiếu; bảng nhóm, thước dây (nếu đo đạc thực tế trong lớp học).
  • Giấy màu, compa, keo dán

III. Tiến trình dạy học

1. Hoạt động 1: Mở đầu/Khởi động

Xác định vấn đề/nhiệm vụ học tập/Mở đầu (Ghi rõ tên thể hiện kết quả hoạt động)

Khởi động: quan sát một số hình ảnh tấm thiệp và sơ đồ phòng học được trang trí đẹp, có sử dụng các hình hình học quen thuộc; đặt vấn đề thiết kế sản phẩm của riêng lớp mình.

a) Mục tiêu: Nêu mục tiêu giúp học sinh xác định được vấn đề/nhiệm vụ cụ thể cần giải quyết trong bài học hoặc xác định rõ cách thức giải quyết vấn đề/thực hiện nhiệm vụ trong các hoạt động tiếp theo của bài học.

Giúp học sinh nhận ra các hình hình học đã học (tam giác đều, hình vuông, lục giác đều, tứ giác, hình có trục/tâm đối xứng) xuất hiện trong các sản phẩm trang trí thực tế; xác định nhiệm vụ của hai tiết học là thiết kế một tấm thiệp và/hoặc một sơ đồ mặt bằng phòng học có ứng dụng các hình đó.

b) Nội dung: Nêu rõ nội dung yêu cầu/nhiệm vụ cụ thể mà học sinh phải thực hiện (xử lí tình huống, câu hỏi, bài tập, thí nghiệm, thực hành…) để xác định vấn đề cần giải quyết/nhiệm vụ học tập cần thực hiện và đề xuất giải pháp giải quyết vấn đề/cách thức thực hiện nhiệm vụ.

Giáo viên chiếu một số hình ảnh mẫu thiệp mừng, sơ đồ phòng học; học sinh quan sát và chỉ ra các hình hình học (tam giác đều, hình vuông, lục giác đều, tứ giác,…) và yếu tố đối xứng có trong mỗi hình ảnh; trả lời câu hỏi: "Em muốn thiết kế tấm thiệp/phòng học của lớp mình như thế nào?".

Trao đổi GV – HS (gợi ý):

  • GV: Tiết ôn Đo và ước lượng kích thước thực khi chuyển sang sơ đồ tỉ lệ.: em nhắc một công thức cần nhớ?
  • HS (mong đợi): Nêu công thức và ví dụ.
  • GV: Phần nào cần luyện thêm?
  • HS (mong đợi): Nêu kĩ năng và cách ôn.

c) Sản phẩm: Trình bày cụ thể yêu cầu về nội dung và hình thức của sản phẩm hoạt động theo nội dung yêu cầu/nhiệm vụ mà học sinh phải hoàn thành: kết quả xử lí tình huống; đáp án của câu hỏi, bài tập; kết quả thí nghiệm, thực hành; trình bày, mô tả được vấn đề cần giải quyết hoặc nhiệm vụ học tập phải thực hiện tiếp theo và đề xuất giải pháp thực hiện.

Danh sách các hình hình học và yếu tố đối xứng học sinh nhận ra được trong các mẫu quan sát; ý tưởng ban đầu về sản phẩm mà nhóm/cá nhân sẽ thiết kế.

Phiếu tự đánh giá — Đo và ước lượng kích thước thực khi chuyển sang sơ đồ tỉ lệ..

d) Tổ chức thực hiện: Trình bày cụ thể các bước tổ chức hoạt động học cho học sinh từ chuyển giao nhiệm vụ, theo dõi, hướng dẫn, kiểm tra, đánh giá quá trình và kết quả thực hiện nhiệm vụ thông qua sản phẩm học tập.

  • Giao nhiệm vụ: Giáo viên chiếu hình ảnh mẫu, nêu câu hỏi gợi mở; chia lớp thành các nhóm 4–6 học sinh.
  • Thực hiện: Học sinh quan sát, thảo luận nhanh trong nhóm để chỉ ra các hình hình học và nêu ý tưởng ban đầu.
  • Báo cáo, thảo luận: Một vài nhóm chia sẻ nhanh ý tưởng trước lớp.
  • Kết luận, nhận định: Giáo viên tổng hợp, dẫn nhập nội dung hai tiết hoạt động: mỗi nhóm sẽ chọn thiết kế tấm thiệp trang trí và/hoặc sơ đồ mặt bằng phòng học.

2. Hoạt động 2: Tìm hiểu cách vận dụng hình học để thiết kế sản phẩm

Hình thành kiến thức mới/giải quyết vấn đề/thực thi nhiệm vụ đặt ra từ Hoạt động 1 (Ghi rõ tên thể hiện kết quả hoạt động).

Thực hành – Tấm thiệp và sơ đồ phòng học.

a) Mục tiêu: Nêu mục tiêu giúp học sinh thực hiện nhiệm vụ học tập để chiếm lĩnh kiến thức mới/giải quyết vấn đề/thực hiện nhiệm vụ đặt ra từ Hoạt động 1.

Học sinh thực hiện nhiệm vụ Tấm thiệp và sơ đồ phòng học; vận dụng kiến thức Toán 6 vào sản phẩm.

b) Nội dung: Nêu rõ nội dung yêu cầu/nhiệm vụ cụ thể của học sinh làm việc với sách giáo khoa, thiết bị dạy học, học liệu cụ thể (đọc/xem/nghe/nói/làm) để chiếm lĩnh/vận dụng kiến thức để giải quyết vấn đề/nhiệm vụ học tập đã đặt ra từ Hoạt động 1.

  • Phác thảo nháp tấm thiệp có ít nhất tam giác đều, hình vuông và trục đối xứng.
  • Phác thảo sơ đồ phòng học tỉ lệ 1:100 với HCN bàn, cửa, bảng.
  • Ghi chú kích thước thực (m) và kích thước trên sơ đồ (cm).
  • Thảo luận phân công: ai cắt giấy, ai vẽ compa, ai trình bày.
  • Kiểm tra đối xứng bằng gấp giấy trước khi dán.

Trao đổi GV – HS (gợi ý):

  • GV: Bài khó nhóm vừa làm — hướng giải?
  • HS (mong đợi): 2–3 bước chính.
  • GV: Sau chữa bài, em sửa lỗi gì?
  • HS (mong đợi): Ghi «Lỗi thường gặp».

c) Sản phẩm: Trình bày cụ thể về kiến thức mới/kết quả giải quyết vấn đề/thực hiện nhiệm vụ học tập mà học sinh cần viết ra, trình bày được.

Sản phẩm giữa tiết: nháp, file, hoặc phiếu đã ghi chú.

Bài làm đã chỉnh sửa.

d) Tổ chức thực hiện: Hướng dẫn, hỗ trợ, kiểm tra, đánh giá quá trình và kết quả thực hiện hoạt động của học sinh.

  • Giao nhiệm vụ: Giáo viên hướng dẫn nhanh cách vẽ các hình cơ bản bằng thước, compa; giao mỗi nhóm chọn 1 trong 2 sản phẩm (tấm thiệp hoặc sơ đồ phòng học) và phác thảo ý tưởng.
  • Thực hiện: Học sinh thảo luận nhóm, phác thảo bố cục trên giấy nháp; giáo viên quan sát, gợi ý khi nhóm gặp khó khăn về hình dạng, tỉ lệ.
  • Báo cáo, thảo luận: Mỗi nhóm giới thiệu ngắn gọn bản phác thảo; các nhóm khác góp ý về tính hợp lí, thẩm mỹ.
  • Kết luận, nhận định: Giáo viên nhận xét, góp ý chỉnh sửa bản phác thảo của từng nhóm; chốt lại yêu cầu kĩ thuật (đúng hình, đúng tỉ lệ, có đối xứng) trước khi bước vào hoàn thiện sản phẩm.

3. Hoạt động 3: Luyện tập/hoàn thiện sản phẩm

Nêu rõ mục tiêu vận dụng kiến thức đã học ở các hoạt động bên trên đây vào việc phát triển các kĩ năng gì cho học sinh.

Hoàn thiện – Tấm thiệp và sơ đồ phòng học.

a) Mục tiêu: Nêu rõ mục tiêu vận dụng kiến thức đã học và yêu cầu phát triển các kĩ năng vận dụng kiến thức cho học sinh.

Hoàn thiện sản phẩm cuối; trình bày và tự đánh giá.

b) Nội dung: Nêu rõ nội dung cụ thể của hệ thống câu hỏi, bài tập, bài thực hành, thí nghiệm giao cho học sinh thực hiện.

  • Hoàn thiện tấm thiệp hoặc sơ đồ phòng (theo lựa chọn nhóm).
  • Gắn nhãn tên các hình hình học sử dụng trên sản phẩm.
  • Viết 5–7 dòng mô tả cách vận dụng hình học trong thiết kế.
  • Trưng bày sản phẩm; bình chọn tiêu chí «Đẹp – Đúng toán – Sáng tạo».
  • Tự đánh giá theo rubric giáo viên phát.

Trao đổi GV – HS (gợi ý):

  • GV: Bài khó nhóm vừa làm — hướng giải?
  • HS (mong đợi): 2–3 bước chính.
  • GV: Sau chữa bài, em sửa lỗi gì?
  • HS (mong đợi): Ghi «Lỗi thường gặp».

c) Sản phẩm: Đáp án, lời giải của các câu hỏi, bài tập; các bài thực hành, thí nghiệm do học sinh thực hiện, viết báo cáo, thuyết trình.

Sản phẩm hoàn chỉnh, rubric đạt mức «Đạt» trở lên.

Bài làm đã chỉnh sửa.

d) Tổ chức thực hiện: Nêu rõ cách thức giao nhiệm vụ cho học sinh; hướng dẫn hỗ trợ học sinh thực hiện; kiểm tra, đánh giá kết quả thực hiện.

  • Giao nhiệm vụ: Giáo viên phát/chuẩn bị vật liệu (giấy màu, bìa, kéo, hồ dán,…); quy định thời gian hoàn thành sản phẩm.
  • Thực hiện: Các nhóm phân công thành viên đo, vẽ, cắt, dán; giáo viên đi quan sát, hỗ trợ kĩ thuật vẽ hình, nhắc nhở về tỉ lệ và tính đối xứng.
  • Báo cáo, thảo luận: Các nhóm hoàn thiện sản phẩm, tự kiểm tra chéo giữa các nhóm về độ chính xác của hình vẽ và tính thẩm mỹ.
  • Kết luận, nhận định: Giáo viên nhận xét nhanh mức độ hoàn thiện của các sản phẩm; nhắc các nhóm chuẩn bị phần trình bày, thuyết minh sản phẩm.

4. Hoạt động 4: Vận dụng/trình bày sản phẩm

Phát triển được năng lực gì của học sinh thông qua nhiệm vụ/yêu cầu của bài tập vận dụng.

Trưng bày, thuyết trình sản phẩm tấm thiệp/sơ đồ phòng học trước lớp; sử dụng sản phẩm để trang trí lớp học hoặc làm quà tặng, đề xuất cải tiến sơ đồ phòng học thực tế.

a) Mục tiêu: Nêu rõ mục tiêu phát triển năng lực của học sinh thông qua nhiệm vụ/yêu cầu vận dụng kiến thức, kĩ năng vào thực tiễn (theo từng bài hoặc nhóm bài có nội dung phù hợp).

Phát triển năng lực giao tiếp toán học và năng lực giải quyết vấn đề thực tiễn: học sinh trình bày, giải thích được ý tưởng thiết kế và cách vận dụng kiến thức hình học vào sản phẩm; biết ứng dụng sản phẩm vào việc trang trí, tổ chức không gian học tập thực tế.

b) Nội dung: Mô tả rõ yêu cầu học sinh phát hiện/đề xuất các vấn đề/tình huống trong thực tiễn gắn với nội dung bài học và vận dụng kiến thức mới học để giải quyết.

Mỗi nhóm trưng bày sản phẩm và trình bày trước lớp: nêu rõ những hình hình học và yếu tố đối xứng đã sử dụng, lí do lựa chọn bố cục đó; đề xuất một phương án sắp xếp/trang trí phù hợp nhất để áp dụng thực tế cho lớp học (dán thiệp trang trí lên tường, tham khảo sơ đồ để bố trí lại chỗ ngồi hợp lí hơn).

Trao đổi GV – HS (gợi ý):

  • GV: Bài khó nhóm vừa làm — hướng giải?
  • HS (mong đợi): 2–3 bước chính.
  • GV: Sau chữa bài, em sửa lỗi gì?
  • HS (mong đợi): Ghi «Lỗi thường gặp».

c) Sản phẩm: Nêu rõ yêu cầu về nội dung và hình thức báo cáo phát hiện và giải quyết tình huống/vấn đề trong thực tiễn.

Bài thuyết trình ngắn (2–3 phút) của mỗi nhóm kèm sản phẩm thực tế (tấm thiệp/sơ đồ phòng học); đề xuất phương án ứng dụng sản phẩm vào việc trang trí/bố trí lớp học.

Bài làm đã chỉnh sửa.

d) Tổ chức thực hiện: Giao cho học sinh thực hiện ngoài giờ học trên lớp và nộp báo cáo để trao đổi, chia sẻ và đánh giá vào các thời điểm phù hợp trong kế hoạch giáo dục môn học/hoạt động giáo dục của giáo viên.

  • Giao nhiệm vụ: Giáo viên tổ chức khu vực trưng bày sản phẩm của các nhóm; nêu tiêu chí đánh giá (đúng kiến thức hình học, thẩm mỹ, thuyết trình rõ ràng).
  • Thực hiện: Đại diện các nhóm trình bày sản phẩm; các nhóm còn lại quan sát, đặt câu hỏi.
  • Báo cáo, thảo luận: Lớp bình chọn sản phẩm ấn tượng nhất; trao đổi, góp ý thêm cho từng sản phẩm.
  • Kết luận, nhận định: Giáo viên nhận xét, đánh giá theo tiêu chí; lựa chọn một số sản phẩm tiêu biểu để trang trí lớp học; tổng kết ý nghĩa của việc vận dụng kiến thức hình học vào cuộc sống.