III. Tiến trình dạy học
1. Hoạt động 1: Mở đầu/Khởi động
Xác định vấn đề/nhiệm vụ học tập/Mở đầu (Ghi rõ tên thể hiện kết quả hoạt động)
Hoạt động khởi động: tình huống nhóm bạn An, Minh và Khoa đang thực hiện dự án Trường học xanh – đã hoàn thành khảo sát, thu thập thông tin và tính toán, cần làm bài báo cáo kết quả bằng phần mềm trình chiếu.
a) Mục tiêu: Nêu mục tiêu giúp học sinh xác định được vấn đề/nhiệm vụ cụ thể cần giải quyết trong bài học hoặc xác định rõ cách thức giải quyết vấn đề/thực hiện nhiệm vụ trong các hoạt động tiếp theo của bài học.
Giúp học sinh xác định được vấn đề học tập: Sau khi có dữ liệu dự án Trường học xanh, làm thế nào để trình bày kết quả cho người nghe dễ hiểu? Phần mềm trình chiếu giúp gì trong việc báo cáo? Bài trình chiếu cần có những thành phần gì?
b) Nội dung: Nêu rõ nội dung yêu cầu/nhiệm vụ cụ thể mà học sinh phải thực hiện (xử lí tình huống, câu hỏi, bài tập, thí nghiệm, thực hành…) để xác định vấn đề cần giải quyết/nhiệm vụ học tập cần thực hiện và đề xuất giải pháp giải quyết vấn đề/cách thức thực hiện nhiệm vụ.
Giáo viên đọc/chiếu tình huống mở đầu SGK: nhóm An, Minh, Khoa trao đổi về việc cần làm bài báo cáo kết quả dự án Trường học xanh bằng phần mềm trình chiếu.
Học sinh thảo luận theo cặp:
- Theo em, vì sao nên dùng phần mềm trình chiếu thay vì chỉ đọc văn bản khi báo cáo?
- Bài trình chiếu báo cáo nên có những phần nào để người nghe nhanh chóng nắm được chủ đề và nội dung?
- Em đã từng xem bài trình chiếu ở đâu (lớp học, hội nghị, sự kiện…)? Nội dung được trình bày như thế nào?
c) Sản phẩm: Trình bày cụ thể yêu cầu về nội dung và hình thức của sản phẩm hoạt động theo nội dung yêu cầu/nhiệm vụ mà học sinh phải hoàn thành: kết quả xử lí tình huống; đáp án của câu hỏi, bài tập; kết quả thí nghiệm, thực hành; trình bày, mô tả được vấn đề cần giải quyết hoặc nhiệm vụ học tập phải thực hiện tiếp theo và đề xuất giải pháp thực hiện.
- Ý kiến ngắn về lợi ích dùng phần mềm trình chiếu để báo cáo dự án.
- Nêu được nhiệm vụ bài học: tìm hiểu phần mềm trình chiếu và thực hành tạo bài trình chiếu báo cáo dự án Trường học xanh.
d) Tổ chức thực hiện: Trình bày cụ thể các bước tổ chức hoạt động học cho học sinh từ chuyển giao nhiệm vụ, theo dõi, hướng dẫn, kiểm tra, đánh giá quá trình và kết quả thực hiện nhiệm vụ thông qua sản phẩm học tập.
- Giao nhiệm vụ: Giáo viên đọc tình huống SGK hoặc chiếu slide tóm tắt; nêu câu hỏi định hướng.
- Thực hiện: Học sinh trao đổi theo cặp 2–3 phút.
- Báo cáo, thảo luận: 2–3 cặp chia sẻ; lớp bổ sung.
- Kết luận, nhận định: Giáo viên chốt vấn đề cần học và chuyển sang Hoạt động 2.
2. Hoạt động 2: 1. Một số chức năng cơ bản của phần mềm trình chiếu.
Hình thành kiến thức mới/giải quyết vấn đề/thực thi nhiệm vụ đặt ra từ Hoạt động 1 (Ghi rõ tên thể hiện kết quả hoạt động).
Nội dung SGK: 1. Một số chức năng cơ bản của phần mềm trình chiếu – hai chức năng tạo bài trình chiếu và trình chiếu nội dung; hiệu ứng; ứng dụng trong hội thảo, dạy học, quảng cáo,…
a) Mục tiêu: Nêu mục tiêu giúp học sinh thực hiện nhiệm vụ học tập để chiếm lĩnh kiến thức mới/giải quyết vấn đề/thực hiện nhiệm vụ đặt ra từ Hoạt động 1.
Học sinh nêu được hai chức năng cơ bản của phần mềm trình chiếu; nêu được vai trò của hiệu ứng; kể được một số tình huống sử dụng phần mềm trình chiếu trong thực tế.
b) Nội dung: Nêu rõ nội dung yêu cầu/nhiệm vụ cụ thể của học sinh làm việc với sách giáo khoa, thiết bị dạy học, học liệu cụ thể (đọc/xem/nghe/nói/làm) để chiếm lĩnh/vận dụng kiến thức để giải quyết vấn đề/nhiệm vụ học tập đã đặt ra từ Hoạt động 1.
- Học sinh đọc SGK mục “1. Một số chức năng cơ bản của phần mềm trình chiếu”.
- Thảo luận nhóm:
- Phân biệt chức năng “tạo bài trình chiếu” và “trình chiếu nội dung”.
- Phần mềm trình chiếu cho phép trình bày những dạng thông tin nào (văn bản, hình ảnh, âm thanh, video,…).
- Kể ví dụ sử dụng phần mềm trình chiếu: báo cáo dự án Trường học xanh, thuyết trình bài học, giới thiệu sản phẩm,…
- Quan sát giáo viên mở PowerPoint, chỉ ra vùng soạn thảo trang chiếu và chế độ trình chiếu (Slide Show).
c) Sản phẩm: Trình bày cụ thể về kiến thức mới/kết quả giải quyết vấn đề/thực hiện nhiệm vụ học tập mà học sinh cần viết ra, trình bày được.
- Ghi chú hai chức năng cơ bản và ví dụ ứng dụng của phần mềm trình chiếu.
- Phiếu học tập: điền chức năng tương ứng với mô tả thao tác.
d) Tổ chức thực hiện: Hướng dẫn, hỗ trợ, kiểm tra, đánh giá quá trình và kết quả thực hiện hoạt động của học sinh.
- Giao nhiệm vụ: Giáo viên hướng dẫn mở SGK mục 1; demo nhanh PowerPoint; phát phiếu học tập.
- Thực hiện: Học sinh đọc – thảo luận – quan sát – điền phiếu. Giáo viên hỗ trợ thuật ngữ.
- Báo cáo, thảo luận: Đại diện nhóm trình bày hai chức năng cơ bản và ví dụ ứng dụng.
- Kết luận, nhận định: Giáo viên chốt kiến thức; nhấn mạnh phần mềm trình chiếu giúp trình bày thông tin sinh động, có tổ chức; chuyển sang Hoạt động 3.
3. Hoạt động 3: 2. Tiêu đề của bài trình chiếu.
Hình thành kiến thức mới/giải quyết vấn đề/thực thi nhiệm vụ đặt ra từ các hoạt động trước (Ghi rõ tên thể hiện kết quả hoạt động).
Nội dung SGK: 2. Tiêu đề của bài trình chiếu – trang tiêu đề (Title Slide), tiêu đề trang (Title and Content); mẫu bố trí nội dung trang chiếu.
a) Mục tiêu: Nêu mục tiêu giúp học sinh thực hiện nhiệm vụ học tập để chiếm lĩnh kiến thức mới/giải quyết vấn đề/thực hiện nhiệm vụ đặt ra từ các hoạt động trước.
Học sinh phân biệt được trang tiêu đề và trang nội dung; nêu được vai trò của tiêu đề trang; nhận biết được một số mẫu bố trí (layout) trang chiếu trong phần mềm.
b) Nội dung: Nêu rõ nội dung yêu cầu/nhiệm vụ cụ thể của học sinh làm việc với sách giáo khoa, thiết bị dạy học, học liệu cụ thể (đọc/xem/nghe/nói/làm) để chiếm lĩnh/vận dụng kiến thức để giải quyết vấn đề/nhiệm vụ học tập đã đặt ra từ các hoạt động trước.
- Học sinh đọc SGK mục “2. Tiêu đề của bài trình chiếu”.
- Thảo luận và quan sát:
- Trang đầu tiên của bài trình chiếu thường là trang gì? Trang tiêu đề cần có những thông tin nào (chủ đề, tên tác giả/nhóm, ngày trình bày,…)?
- Tiêu đề trang đặt ở đâu? Giúp người nghe hiểu nội dung trang như thế nào?
- Quan sát mẫu bài trình chiếu báo cáo dự án Trường học xanh: chỉ ra trang tiêu đề và tiêu đề trang trên các trang nội dung.
- Thử chọn layout Title Slide và Title and Content trong PowerPoint.
c) Sản phẩm: Trình bày cụ thể về kiến thức mới/kết quả giải quyết vấn đề/thực hiện nhiệm vụ học tập mà học sinh cần viết ra, trình bày được.
- Ghi chú khái niệm trang tiêu đề, tiêu đề trang và ví dụ minh họa.
- Phiếu nhận diện: phân loại trang tiêu đề/trang nội dung trên bài mẫu.
d) Tổ chức thực hiện: Hướng dẫn, hỗ trợ, kiểm tra, đánh giá quá trình và kết quả thực hiện hoạt động của học sinh.
- Giao nhiệm vụ: Giáo viên hướng dẫn đọc SGK mục 2; chiếu bài mẫu; hướng dẫn chọn layout.
- Thực hiện: Học sinh đọc – thảo luận – quan sát – điền phiếu. Giáo viên hỗ trợ thuật ngữ Title Slide, Title and Content.
- Báo cáo, thảo luận: Đại diện nhóm trình bày sự khác nhau giữa trang tiêu đề và tiêu đề trang.
- Kết luận, nhận định: Giáo viên chốt: trang tiêu đề là “cổng vào” thu hút người nghe; tiêu đề trang làm nổi bật nội dung từng trang; chuyển sang Hoạt động 4.
4. Hoạt động 4: 3. Cấu trúc phân cấp.
Hình thành kiến thức mới/giải quyết vấn đề/thực thi nhiệm vụ đặt ra từ các hoạt động trước (Ghi rõ tên thể hiện kết quả hoạt động).
Nội dung SGK: 3. Cấu trúc phân cấp – danh sách kí hiệu đầu dòng nhiều cấp; ưu điểm; thao tác Increase/Decrease List Level; thay đổi kí hiệu và màu sắc đầu dòng.
a) Mục tiêu: Nêu mục tiêu giúp học sinh thực hiện nhiệm vụ học tập để chiếm lĩnh kiến thức mới/giải quyết vấn đề/thực hiện nhiệm vụ đặt ra từ các hoạt động trước.
Học sinh nêu được khái niệm và ưu điểm của cấu trúc phân cấp; thực hiện được thao tác tăng/giảm bậc phân cấp; thay đổi được kí hiệu, màu sắc đầu dòng theo hướng dẫn SGK.
b) Nội dung: Nêu rõ nội dung yêu cầu/nhiệm vụ cụ thể của học sinh làm việc với sách giáo khoa, thiết bị dạy học, học liệu cụ thể (đọc/xem/nghe/nói/làm) để chiếm lĩnh/vận dụng kiến thức để giải quyết vấn đề/nhiệm vụ học tập đã đặt ra từ các hoạt động trước.
- Học sinh đọc SGK mục “3. Cấu trúc phân cấp”.
- Thực hành trên máy (theo cặp):
- Nhập danh sách nội dung mẫu về dự án Trường học xanh (ví dụ: Mục tiêu dự án → Tiết kiệm điện, Trồng cây xanh,…).
- Đặt con trỏ ở đầu dòng; dùng lệnh Increase List Level (hoặc phím Tab) để tăng bậc; Decrease List Level (hoặc Shift + Tab) để giảm bậc.
- Thử đổi kí hiệu đầu dòng: Home → Bullets/Numbering → Bullets and Numbering; chọn kí hiệu, màu sắc.
- Thảo luận: vì sao cấu trúc phân cấp giúp báo cáo dự án mạch lạc, dễ hiểu hơn?
c) Sản phẩm: Trình bày cụ thể về kiến thức mới/kết quả giải quyết vấn đề/thực hiện nhiệm vụ học tập mà học sinh cần viết ra, trình bày được.
- Ghi chú khái niệm cấu trúc phân cấp và ưu điểm khi dùng trong bài trình chiếu.
- Đoạn văn bản/danh sách mẫu đã tạo được cấu trúc phân cấp ít nhất 2 bậc.
d) Tổ chức thực hiện: Hướng dẫn, hỗ trợ, kiểm tra, đánh giá quá trình và kết quả thực hiện hoạt động của học sinh.
- Giao nhiệm vụ: Giáo viên demo thao tác tăng/giảm bậc phân cấp; nêu nội dung mẫu về dự án Trường học xanh.
- Thực hiện: Học sinh đọc SGK và thực hành trên máy. Giáo viên hỗ trợ khi chưa tạo được bậc phân cấp đúng.
- Báo cáo, thảo luận: Một số học sinh trình chiếu danh sách phân cấp; lớp nhận xét bố cục.
- Kết luận, nhận định: Giáo viên chốt ưu điểm cấu trúc phân cấp; nhắc phím tắt Tab/Shift+Tab; chuyển sang thực hành.
5. Hoạt động 5: 4. Thực hành: Tạo bài trình chiếu có tiêu đề, cấu trúc phân cấp.
Hình thành kiến thức mới/giải quyết vấn đề/thực thi nhiệm vụ đặt ra từ các hoạt động trước (Ghi rõ tên thể hiện kết quả hoạt động).
Nội dung SGK: 4. Thực hành: Tạo bài trình chiếu có tiêu đề, cấu trúc phân cấp – tạo bài trình chiếu báo cáo kết quả dự án Trường học xanh; lưu tệp Truonghocxanh.pptx.
a) Mục tiêu: Nêu mục tiêu giúp học sinh thực hiện nhiệm vụ học tập để chiếm lĩnh kiến thức mới/giải quyết vấn đề/thực hiện nhiệm vụ đặt ra từ các hoạt động trước.
Học sinh tạo được bài trình chiếu báo cáo dự án Trường học xanh có trang tiêu đề, các trang nội dung có tiêu đề trang, sử dụng cấu trúc phân cấp; lưu được tệp Truonghocxanh.pptx theo yêu cầu SGK.
b) Nội dung: Nêu rõ nội dung yêu cầu/nhiệm vụ cụ thể của học sinh làm việc với sách giáo khoa, thiết bị dạy học, học liệu cụ thể (đọc/xem/nghe/nói/làm) để chiếm lĩnh/vận dụng kiến thức để giải quyết vấn đề/nhiệm vụ học tập đã đặt ra từ các hoạt động trước.
- Học sinh đọc SGK mục “4. Thực hành: Tạo bài trình chiếu có tiêu đề, cấu trúc phân cấp” và làm theo các bước.
- Thực hành trên máy (cá nhân hoặc theo nhóm nhỏ):
- Bước 1: Khởi động PowerPoint; tạo bài trình chiếu mới. Trang đầu tiên là trang tiêu đề: “Báo cáo kết quả dự án Trường học xanh”, kèm tên nhóm/lớp.
- Bước 2: Tạo các trang nội dung (layout Title and Content), ví dụ: Giới thiệu dự án; Kết quả khảo sát; Kế hoạch trồng cây; Kết luận. Mỗi trang có tiêu đề trang rõ ràng.
- Bước 3: Trên các trang nội dung, sử dụng cấu trúc phân cấp để trình bày thông tin từ dữ liệu dự án (kết quả khảo sát, số liệu tính toán từ bảng tính các bài trước).
- Bước 4: Lưu bài trình chiếu với tên Truonghocxanh.pptx vào thư mục bài thực hành.
c) Sản phẩm: Trình bày cụ thể về kiến thức mới/kết quả giải quyết vấn đề/thực hiện nhiệm vụ học tập mà học sinh cần viết ra, trình bày được.
- File bài trình chiếu Truonghocxanh.pptx có trang tiêu đề, ít nhất 3 trang nội dung có tiêu đề trang và cấu trúc phân cấp.
- Phiếu checklist: đã tạo trang tiêu đề – tạo trang nội dung – dùng phân cấp – lưu file đúng tên.
d) Tổ chức thực hiện: Hướng dẫn, hỗ trợ, kiểm tra, đánh giá quá trình và kết quả thực hiện hoạt động của học sinh.
- Giao nhiệm vụ: Giáo viên demo nhanh các bước then chốt; nêu yêu cầu sản phẩm và cách lưu file; nhắc quy định phòng máy.
- Thực hiện: Học sinh thực hành theo SGK. Giáo viên đi quanh hỗ trợ (chọn layout, tạo phân cấp, lưu file).
- Báo cáo, thảo luận: Chọn 2–3 sản phẩm trình chiếu thử; lớp nhận xét bố cục, tiêu đề, cấu trúc phân cấp.
- Kết luận, nhận định: Giáo viên chốt quy trình: tạo trang tiêu đề → tạo trang nội dung → dùng phân cấp → lưu file; chuyển sang luyện tập.
6. Hoạt động 6: Luyện tập kiến thức đã học
Nêu rõ mục tiêu vận dụng kiến thức đã học ở các hoạt động bên trên đây vào việc phát triển các kĩ năng gì cho học sinh.
Phần Luyện tập SGK: củng cố chức năng phần mềm trình chiếu, tiêu đề bài trình chiếu, cấu trúc phân cấp và thao tác tạo bài trình chiếu.
a) Mục tiêu: Nêu rõ mục tiêu vận dụng kiến thức đã học và yêu cầu phát triển các kĩ năng vận dụng kiến thức cho học sinh.
Học sinh vận dụng kiến thức để trả lời câu hỏi về phần mềm trình chiếu, tiêu đề và cấu trúc phân cấp; hoàn thiện/bổ sung nội dung bài trình chiếu thực hành; phát triển kĩ năng tổ chức và trình bày thông tin.
b) Nội dung: Nêu rõ nội dung cụ thể của hệ thống câu hỏi, bài tập, bài thực hành, thí nghiệm giao cho học sinh thực hiện.
- Câu hỏi trắc nghiệm/đúng-sai: hai chức năng cơ bản của phần mềm trình chiếu; tiêu đề bài trình chiếu nên đặt ở trang nào?
- Câu hỏi: câu nào sai khi nói về cấu trúc phân cấp? Ưu điểm của việc dùng cấu trúc phân cấp trong bài trình chiếu là gì?
- Bài tập thực hành ngắn: bổ sung thêm 1 trang nội dung vào file Truonghocxanh.pptx với tiêu đề trang và cấu trúc phân cấp ít nhất 2 bậc.
- Bài tập: nêu phím tắt tăng/giảm bậc phân cấp; mô tả cách mở hộp thoại Bullets and Numbering.
c) Sản phẩm: Đáp án, lời giải của các câu hỏi, bài tập; các bài thực hành, thí nghiệm do học sinh thực hiện, viết báo cáo, thuyết trình.
- Phiếu bài tập/lời giải đúng.
- File Truonghocxanh.pptx đã bổ sung thêm trang nội dung theo yêu cầu luyện tập.
d) Tổ chức thực hiện: Nêu rõ cách thức giao nhiệm vụ cho học sinh; hướng dẫn hỗ trợ học sinh thực hiện; kiểm tra, đánh giá kết quả thực hiện.
- Giao nhiệm vụ: Giáo viên giao bài luyện tập SGK; nêu thời gian.
- Thực hiện: Học sinh làm câu hỏi lý thuyết rồi thực hành bổ sung bài trình chiếu trên máy.
- Báo cáo, thảo luận: Chữa nhanh phần lý thuyết; vài bạn trình chiếu trang mới bổ sung.
- Kết luận, nhận định: Giáo viên củng cố kiến thức trọng tâm; giao bài vận dụng.
7. Hoạt động 7: Bài tập thực tiễn phát triển năng lực
Phát triển được năng lực gì của học sinh thông qua nhiệm vụ/yêu cầu của bài tập vận dụng.
Phần Vận dụng SGK: học sinh đề xuất một dự án thiết thực, tạo bài trình chiếu trình bày dự án (mục tiêu, cách làm, tác dụng,…) để thuyết phục mọi người cùng thực hiện; lưu tệp Baitaptinhoc7.pptx.
a) Mục tiêu: Nêu rõ mục tiêu phát triển năng lực của học sinh thông qua nhiệm vụ/yêu cầu vận dụng kiến thức, kĩ năng vào thực tiễn (theo từng bài hoặc nhóm bài có nội dung phù hợp).
Phát triển năng lực sáng tạo nội dung số và giao tiếp: học sinh tự đề xuất ý tưởng dự án thiết thực, tạo bài trình chiếu có trang tiêu đề, tiêu đề trang và cấu trúc phân cấp để trình bày, thuyết phục người nghe.
b) Nội dung: Mô tả rõ yêu cầu học sinh phát hiện/đề xuất các vấn đề/tình huống trong thực tiễn gắn với nội dung bài học và vận dụng kiến thức mới học để giải quyết.
Học sinh chọn một trong các nhiệm vụ sau (thực hiện ở nhà hoặc ngoài giờ lên lớp; có thể dùng máy ở trường nếu chưa có máy ở nhà):
- Nhiệm vụ 1: Đề xuất dự án “Làm đẹp cảnh quan ngôi nhà của em” hoặc “Trang trí thư viện trường”; tạo bài trình chiếu trình bày mục tiêu, cách làm, tác dụng.
- Nhiệm vụ 2: Hoàn thiện bài trình chiếu Truonghocxanh.pptx: bổ sung thêm nội dung kết quả thực tế, kế hoạch tiếp theo của dự án Trường học xanh.
- Nhiệm vụ 3: Tạo bài trình chiếu giới thiệu dự án tái chế rác thải tại trường/lớp; có trang tiêu đề, tiêu đề trang, cấu trúc phân cấp; lưu tệp Baitaptinhoc7.pptx.
c) Sản phẩm: Nêu rõ yêu cầu về nội dung và hình thức báo cáo phát hiện và giải quyết tình huống/vấn đề trong thực tiễn.
- File bài trình chiếu Baitaptinhoc7.pptx (hoặc bản hoàn thiện Truonghocxanh.pptx) có trang tiêu đề, các trang nội dung có tiêu đề trang, sử dụng cấu trúc phân cấp.
- Ghi rõ họ tên, lớp; nội dung trình bày rõ mục tiêu dự án, cách thực hiện và lợi ích.
d) Tổ chức thực hiện: Giao cho học sinh thực hiện ngoài giờ học trên lớp và nộp báo cáo để trao đổi, chia sẻ và đánh giá vào các thời điểm phù hợp trong kế hoạch giáo dục môn học/hoạt động giáo dục của giáo viên.
- Giao nhiệm vụ: Giáo viên giao bài vận dụng SGK; nêu tiêu chí (có trang tiêu đề, tiêu đề trang, cấu trúc phân cấp, nội dung thuyết phục).
- Thực hiện: Học sinh làm ngoài giờ.
- Báo cáo, thảo luận: Thu sản phẩm vào tiết sau; chọn một số bài trình chiếu tiêu biểu để trình chiếu và nhận xét.
- Kết luận, nhận định: Giáo viên khen ý tưởng sáng tạo phù hợp; định hướng bổ sung hình ảnh, định dạng ở Bài 12.