I. Mục tiêu
1. Về kiến thức:
Nêu cụ thể nội dung kiến thức học sinh cần học trong bài theo yêu cầu cần đạt của nội dung giáo dục/chủ đề tương ứng trong chương trình môn học/hoạt động giáo dục.
- Nêu được thiết bị vào dùng để nhập dữ liệu và mệnh lệnh vào máy tính; thiết bị ra dùng để đưa dữ liệu từ máy tính ra bên ngoài để con người nhận biết (theo SGK).
- Nêu được ví dụ về thiết bị vào – ra; phân loại được thiết bị theo dạng thông tin làm việc (văn bản, hình ảnh, âm thanh,…).
- Nhận biết được sự đa dạng của thiết bị vào – ra; nêu được một số thiết bị có cả hai chức năng vào và ra (màn hình cảm ứng, loa thông minh, máy ảnh kĩ thuật số,…).
- Nêu được các nguyên tắc an toàn khi sử dụng máy tính và thiết bị vào – ra; nhận biết được một số thao tác kết nối thiết bị đúng/sai cách.
2. Về năng lực:
Nêu cụ thể yêu cầu học sinh làm được gì (biểu hiện cụ thể của năng lực chung và năng lực đặc thù môn học cần phát triển) trong hoạt động học để chiếm lĩnh và vận dụng kiến thức theo yêu cầu cần đạt của chương trình môn học/hoạt động giáo dục.
Năng lực đặc thù (Tin học):
- Phân loại được thiết bị vào – ra dựa trên chức năng và dạng thông tin làm việc.
- Thực hiện được thao tác kết nối thiết bị vào – ra đúng cổng theo hướng dẫn SGK.
- Phát hiện và giải thích được một số thao tác không an toàn khi sử dụng máy tính.
Năng lực chung:
- Giao tiếp và hợp tác: Thảo luận nhóm về vai trò thiết bị vào – ra; trình bày kết quả phân loại.
- Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Phân tích tình huống kết nối sai cổng, đề xuất cách khắc phục.
- Tự chủ và tự học: Tự quan sát, đọc SGK và hoàn thành phiếu học tập.
3. Về phẩm chất:
Nêu cụ thể yêu cầu về hành vi, thái độ (biểu hiện cụ thể của phẩm chất cần phát triển gắn với nội dung bài dạy) của học sinh trong quá trình thực hiện các nhiệm vụ học tập và vận dụng kiến thức vào cuộc sống.
- Trách nhiệm: Sử dụng thiết bị phòng máy đúng quy định; kết nối thiết bị cẩn thận, không làm hỏng cổng/cáp.
- Chăm chỉ: Tích cực quan sát, thực hành kết nối thiết bị theo hướng dẫn.
- Yêu nước: Có ý thức sử dụng công nghệ tiết kiệm, bảo vệ thiết bị trường lớp.
4. Về năng lực số:
Nêu cụ thể năng lực số mà học sinh cần đạt được trong bài học, quy định trong khung năng lực số.
- Hiểu biết số: Hiểu vai trò thiết bị vào – ra trong tương tác giữa con người và máy tính.
- Giao tiếp và hợp tác số: Sử dụng thiết bị vào – ra để trao đổi thông tin với máy tính.
- An toàn số: Tuân thủ nguyên tắc an toàn thiết bị; kết nối đúng cách, tắt máy an toàn.
II. Thiết bị dạy học và học liệu
Nêu cụ thể các thiết bị dạy học và học liệu được sử dụng trong bài dạy để tổ chức cho học sinh hoạt động nhằm đạt được mục tiêu, yêu cầu của bài dạy (muốn hình thành phẩm chất, năng lực nào thì hoạt động học phải tương ứng và phù hợp).
- Sách giáo khoa Tin học 7 (Chủ đề Máy tính và cộng đồng – Bài 1: Thiết bị vào - ra).
- Phòng máy tính; máy chiếu; bộ thiết bị vào – ra mẫu (bàn phím, chuột, micro, loa, tai nghe, màn hình, máy in,…).
- Ảnh/slide minh họa Hình 1.1, 1.2, 1.3, 1.4 SGK; sơ đồ cổng kết nối thiết bị.
- Phiếu học tập: phân loại thiết bị vào – ra; kết nối thiết bị đúng cổng; quy tắc an toàn phòng máy.
- Quy định sử dụng phòng máy (gắn trên bảng hoặc chiếu nhanh đầu giờ).
III. Tiến trình dạy học
1. Hoạt động 1: Mở đầu/Khởi động
Xác định vấn đề/nhiệm vụ học tập/Mở đầu (Ghi rõ tên thể hiện kết quả hoạt động)
Hoạt động khởi động: từ tình huống sử dụng máy tính hằng ngày – đặt vấn đề con người tương tác với máy tính qua những thiết bị nào và cần lưu ý gì để sử dụng an toàn.
a) Mục tiêu: Nêu mục tiêu giúp học sinh xác định được vấn đề/nhiệm vụ cụ thể cần giải quyết trong bài học hoặc xác định rõ cách thức giải quyết vấn đề/thực hiện nhiệm vụ trong các hoạt động tiếp theo của bài học.
Giúp học sinh xác định được vấn đề học tập: Để làm việc với máy tính, con người cần những thiết bị gì? Thiết bị vào khác thiết bị ra ở điểm nào? Khi sử dụng thiết bị cần tuân thủ những nguyên tắc an toàn nào?
b) Nội dung: Nêu rõ nội dung yêu cầu/nhiệm vụ cụ thể mà học sinh phải thực hiện (xử lí tình huống, câu hỏi, bài tập, thí nghiệm, thực hành…) để xác định vấn đề cần giải quyết/nhiệm vụ học tập cần thực hiện và đề xuất giải pháp giải quyết vấn đề/cách thức thực hiện nhiệm vụ.
Giáo viên chiếu hình ảnh một bộ máy tính đầy đủ thiết bị hoặc đặt câu hỏi tình huống: “Khi gõ văn bản, nghe nhạc, in tài liệu, em dùng thiết bị nào?”
Học sinh thảo luận theo cặp:
- Kể tên các thiết bị em thường dùng khi làm việc với máy tính.
- Thiết bị nào giúp đưa thông tin vào máy tính? Thiết bị nào giúp máy tính đưa thông tin ra ngoài?
- Em từng gặp sự cố gì khi cắm sai thiết bị hoặc sử dụng máy tính không cẩn thận?
c) Sản phẩm: Trình bày cụ thể yêu cầu về nội dung và hình thức của sản phẩm hoạt động theo nội dung yêu cầu/nhiệm vụ mà học sinh phải hoàn thành: kết quả xử lí tình huống; đáp án của câu hỏi, bài tập; kết quả thí nghiệm, thực hành; trình bày, mô tả được vấn đề cần giải quyết hoặc nhiệm vụ học tập phải thực hiện tiếp theo và đề xuất giải pháp thực hiện.
- Danh sách ngắn các thiết bị học sinh biết và phỏng đoán chức năng.
- Nêu được nhiệm vụ bài học: tìm hiểu thiết bị vào – ra và nguyên tắc an toàn thiết bị.
d) Tổ chức thực hiện: Trình bày cụ thể các bước tổ chức hoạt động học cho học sinh từ chuyển giao nhiệm vụ, theo dõi, hướng dẫn, kiểm tra, đánh giá quá trình và kết quả thực hiện nhiệm vụ thông qua sản phẩm học tập.
- Giao nhiệm vụ: Giáo viên chiếu hình ảnh/slide; nêu câu hỏi định hướng.
- Thực hiện: Học sinh trao đổi theo cặp 2–3 phút.
- Báo cáo, thảo luận: 2–3 cặp chia sẻ; lớp bổ sung.
- Kết luận, nhận định: Giáo viên chốt vấn đề cần học và chuyển sang Hoạt động 2.
2. Hoạt động 2: 1. Thiết bị vào - ra
Hình thành kiến thức mới/giải quyết vấn đề/thực thi nhiệm vụ đặt ra từ Hoạt động 1 (Ghi rõ tên thể hiện kết quả hoạt động).
Nội dung SGK: 1. Thiết bị vào – ra – khái niệm, phân loại, sự đa dạng của thiết bị vào – ra, thiết bị có cả hai chức năng vào và ra.
a) Mục tiêu: Nêu mục tiêu giúp học sinh thực hiện nhiệm vụ học tập để chiếm lĩnh kiến thức mới/giải quyết vấn đề/thực hiện nhiệm vụ đặt ra từ Hoạt động 1.
Học sinh nêu được khái niệm thiết bị vào – ra; phân loại được thiết bị theo chức năng và dạng thông tin; nhận biết được sự đa dạng và một số thiết bị có cả hai chức năng.
b) Nội dung: Nêu rõ nội dung yêu cầu/nhiệm vụ cụ thể của học sinh làm việc với sách giáo khoa, thiết bị dạy học, học liệu cụ thể (đọc/xem/nghe/nói/làm) để chiếm lĩnh/vận dụng kiến thức để giải quyết vấn đề/nhiệm vụ học tập đã đặt ra từ Hoạt động 1.
- Học sinh đọc SGK mục “1. Thiết bị vào – ra”; quan sát Hình 1.1, 1.2, 1.3 SGK.
- Thảo luận nhóm theo hoạt động SGK:
- Xác định thiết bị làm việc với dạng thông tin nào (âm thanh, hình ảnh, văn bản,…).
- Phân loại thiết bị vào, thiết bị ra; chỉ ra thiết bị có cả hai chức năng (màn hình cảm ứng, iPad, loa thông minh,…).
- Điền phiếu học tập: tên thiết bị – chức năng – dạng thông tin.
c) Sản phẩm: Trình bày cụ thể về kiến thức mới/kết quả giải quyết vấn đề/thực hiện nhiệm vụ học tập mà học sinh cần viết ra, trình bày được.
- Ghi chú khái niệm thiết bị vào – ra và ví dụ minh họa.
- Phiếu phân loại thiết bị theo chức năng và dạng thông tin.
d) Tổ chức thực hiện: Hướng dẫn, hỗ trợ, kiểm tra, đánh giá quá trình và kết quả thực hiện hoạt động của học sinh.
- Giao nhiệm vụ: Giáo viên hướng dẫn mở SGK mục 1; phát phiếu học tập; chiếu hình minh họa thiết bị.
- Thực hiện: Học sinh đọc – thảo luận – quan sát – điền phiếu. Giáo viên hỗ trợ phân loại.
- Báo cáo, thảo luận: Đại diện nhóm trình bày bảng phân loại thiết bị.
- Kết luận, nhận định: Giáo viên chốt khái niệm và sự đa dạng thiết bị vào – ra; chuyển sang Hoạt động 3.
3. Hoạt động 3: 2. An toàn thiết bị.
Hình thành kiến thức mới/giải quyết vấn đề/thực thi nhiệm vụ đặt ra từ các hoạt động trước (Ghi rõ tên thể hiện kết quả hoạt động).
Nội dung SGK: 2. An toàn thiết bị – nguyên tắc an toàn, kết nối thiết bị đúng cổng, thứ tự bật/tắt máy an toàn.
a) Mục tiêu: Nêu mục tiêu giúp học sinh thực hiện nhiệm vụ học tập để chiếm lĩnh kiến thức mới/giải quyết vấn đề/thực hiện nhiệm vụ đặt ra từ các hoạt động trước.
Học sinh nêu được các nguyên tắc an toàn thiết bị; thực hiện được thao tác kết nối thiết bị vào – ra đúng cổng; nhận biết được thao tác tắt máy an toàn.
b) Nội dung: Nêu rõ nội dung yêu cầu/nhiệm vụ cụ thể của học sinh làm việc với sách giáo khoa, thiết bị dạy học, học liệu cụ thể (đọc/xem/nghe/nói/làm) để chiếm lĩnh/vận dụng kiến thức để giải quyết vấn đề/nhiệm vụ học tập đã đặt ra từ các hoạt động trước.
- Học sinh đọc SGK mục “2. An toàn thiết bị”; quan sát sơ đồ cổng kết nối SGK.
- Thực hành (theo cặp, có giám sát):
- Lắp chuột, bàn phím, tai nghe, dây màn hình vào đúng cổng.
- Thảo luận: tại sao cần kết nối thiết bị trước khi bật nguồn; thao tác tắt máy an toàn.
- Liệt kê các nguyên tắc: đọc hướng dẫn, kết nối đúng cách, giữ nơi làm việc gọn gàng, vệ sinh, khô ráo.
c) Sản phẩm: Trình bày cụ thể về kiến thức mới/kết quả giải quyết vấn đề/thực hiện nhiệm vụ học tập mà học sinh cần viết ra, trình bày được.
- Phiếu ghi các nguyên tắc an toàn thiết bị.
- Kết quả thực hành kết nối thiết bị đúng cổng (ghi chú hoặc ảnh minh họa).
d) Tổ chức thực hiện: Hướng dẫn, hỗ trợ, kiểm tra, đánh giá quá trình và kết quả thực hiện hoạt động của học sinh.
- Giao nhiệm vụ: Giáo viên demo kết nối thiết bị; nêu yêu cầu thực hành và quy định phòng máy.
- Thực hiện: Học sinh đọc SGK và thực hành kết nối theo cặp. Giáo viên đi quanh hỗ trợ.
- Báo cáo, thảo luận: Một số nhóm trình bày kết quả; lớp nhận xét thao tác đúng/sai.
- Kết luận, nhận định: Giáo viên chốt nguyên tắc an toàn; nhắc thứ tự bật/tắt máy; chuyển sang luyện tập.
4. Hoạt động 4: Luyện tập kiến thức đã học
Nêu rõ mục tiêu vận dụng kiến thức đã học ở các hoạt động bên trên đây vào việc phát triển các kĩ năng gì cho học sinh.
Phần Luyện tập SGK: củng cố phân loại thiết bị vào – ra, kết nối thiết bị và nguyên tắc an toàn.
a) Mục tiêu: Nêu rõ mục tiêu vận dụng kiến thức đã học và yêu cầu phát triển các kĩ năng vận dụng kiến thức cho học sinh.
Học sinh vận dụng kiến thức để trả lời câu hỏi về thiết bị vào – ra; phân tích tình huống an toàn thiết bị; phát triển kĩ năng nhận diện và xử lí sự cố đơn giản.
b) Nội dung: Nêu rõ nội dung cụ thể của hệ thống câu hỏi, bài tập, bài thực hành, thí nghiệm giao cho học sinh thực hiện.
- Câu hỏi trắc nghiệm: thiết bị vào/ra; tai nghe có micro là loại thiết bị gì?
- Bài tập sắp xếp thứ tự thao tác khi tắt máy đang làm việc với thẻ nhớ (theo SGK).
- Bài tập phân tích: máy in in kí hiệu lạ – cần xử lí ở máy in hay máy tính? Tại sao?
c) Sản phẩm: Đáp án, lời giải của các câu hỏi, bài tập; các bài thực hành, thí nghiệm do học sinh thực hiện, viết báo cáo, thuyết trình.
- Phiếu bài tập/lời giải đúng.
- Giải thích ngắn các tình huống an toàn thiết bị.
d) Tổ chức thực hiện: Nêu rõ cách thức giao nhiệm vụ cho học sinh; hướng dẫn hỗ trợ học sinh thực hiện; kiểm tra, đánh giá kết quả thực hiện.
- Giao nhiệm vụ: Giáo viên giao bài luyện tập SGK; nêu thời gian.
- Thực hiện: Học sinh làm việc cá nhân hoặc theo cặp.
- Báo cáo, thảo luận: Chữa nhanh trên lớp; vài học sinh trình bày lời giải tình huống.
- Kết luận, nhận định: Giáo viên củng cố kiến thức trọng tâm; giao bài vận dụng.
5. Hoạt động 5: Bài tập thực tiễn phát triển năng lực
Phát triển được năng lực gì của học sinh thông qua nhiệm vụ/yêu cầu của bài tập vận dụng.
Phần Vận dụng SGK: học sinh quan sát camera an ninh, đề xuất quy tắc sử dụng phòng máy an toàn, phân tích tình huống thiết bị trong thực tiễn.
a) Mục tiêu: Nêu rõ mục tiêu phát triển năng lực của học sinh thông qua nhiệm vụ/yêu cầu vận dụng kiến thức, kĩ năng vào thực tiễn (theo từng bài hoặc nhóm bài có nội dung phù hợp).
Phát triển năng lực nhận thức và ứng xử an toàn số: học sinh vận dụng kiến thức thiết bị vào – ra vào tình huống thực tế; đề xuất quy tắc sử dụng phòng máy; phân tích vai trò thiết bị trong đời sống.
b) Nội dung: Mô tả rõ yêu cầu học sinh phát hiện/đề xuất các vấn đề/tình huống trong thực tiễn gắn với nội dung bài học và vận dụng kiến thức mới học để giải quyết.
Học sinh chọn một trong các nhiệm vụ sau (thực hiện ở nhà hoặc ngoài giờ lên lớp):
- Nhiệm vụ 1: Quan sát camera an ninh ở trường/nhà; cho biết camera là thiết bị vào hay ra? Làm việc với dạng thông tin gì?
- Nhiệm vụ 2: Đề xuất 5–7 quy tắc giúp bạn sử dụng phòng máy tính an toàn, có trách nhiệm.
- Nhiệm vụ 3: Khảo sát thiết bị vào – ra tại gia đình; lập bảng phân loại và nhận xét sự đa dạng thiết bị.
c) Sản phẩm: Nêu rõ yêu cầu về nội dung và hình thức báo cáo phát hiện và giải quyết tình huống/vấn đề trong thực tiễn.
- Báo cáo 1 trang hoặc phiếu vận dụng: nội dung – phân tích – kết luận.
- Ghi rõ họ tên, lớp; có thể kèm ảnh minh họa (nếu có).
d) Tổ chức thực hiện: Giao cho học sinh thực hiện ngoài giờ học trên lớp và nộp báo cáo để trao đổi, chia sẻ và đánh giá vào các thời điểm phù hợp trong kế hoạch giáo dục môn học/hoạt động giáo dục của giáo viên.
- Giao nhiệm vụ: Giáo viên giao bài vận dụng SGK; nêu tiêu chí (phân tích đúng, đề xuất hợp lí, trình bày rõ ràng).
- Thực hiện: Học sinh làm ngoài giờ.
- Báo cáo, thảo luận: Thu sản phẩm vào tiết sau; chọn một số báo cáo tiêu biểu để chia sẻ.
- Kết luận, nhận định: Giáo viên khen ý tưởng tốt; nhắc học sinh luôn sử dụng thiết bị an toàn.