I. Mục tiêu
1. Về kiến thức:
Nêu cụ thể nội dung kiến thức học sinh cần học trong bài theo yêu cầu cần đạt của nội dung giáo dục/chủ đề tương ứng trong chương trình môn học/hoạt động giáo dục.
- Nêu được các bước hoàn thành sổ lưu niệm bằng phần mềm soạn thảo theo hướng dẫn (lập kế hoạch nội dung → soạn thảo → định dạng → chèn bảng → kiểm tra/sửa bằng tìm–thay → lưu/in).
- Ôn lại và vận dụng được kiến thức đã học về định dạng văn bản, trình bày bảng, tìm kiếm và thay thế để hoàn thiện một sản phẩm tổng hợp.
- Nêu được tiêu chí sản phẩm sổ lưu niệm hoàn chỉnh (đủ mục, rõ ràng, đẹp, đúng chính tả, đã lưu file).
2. Về năng lực:
Nêu cụ thể yêu cầu học sinh làm được gì (biểu hiện cụ thể của năng lực chung và năng lực đặc thù môn học cần phát triển) trong hoạt động học để chiếm lĩnh và vận dụng kiến thức theo yêu cầu cần đạt của chương trình môn học/hoạt động giáo dục.
Năng lực đặc thù (Tin học):
- Lập được dàn ý/cấu trúc sổ lưu niệm (trang bìa, lời mở đầu, thông tin cá nhân/lớp, bảng bạn bè hoặc hoạt động,… theo hướng dẫn SGK).
- Hoàn thành được sản phẩm sổ lưu niệm trên máy bằng cách phối hợp nhiều thao tác đã học.
- Tự kiểm tra, chỉnh sửa và lưu được file sản phẩm đúng yêu cầu.
Năng lực chung:
- Giao tiếp và hợp tác: Trao đổi góp ý sản phẩm với bạn; trình bày ngắn về sổ lưu niệm của mình.
- Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Chọn bố cục, nội dung và cách trình bày phù hợp với ý tưởng cá nhân.
- Tự chủ và tự học: Tự theo dõi tiến độ hoàn thành theo phiếu hướng dẫn; chịu trách nhiệm với sản phẩm cuối cùng.
3. Về phẩm chất:
Nêu cụ thể yêu cầu về hành vi, thái độ (biểu hiện cụ thể của phẩm chất cần phát triển gắn với nội dung bài dạy) của học sinh trong quá trình thực hiện các nhiệm vụ học tập và vận dụng kiến thức vào cuộc sống.
- Trách nhiệm: Hoàn thành đúng tiến độ; giữ gìn máy tính và file bài làm; viết nội dung lành mạnh, tôn trọng bạn bè.
- Chăm chỉ: Tích cực thực hành tổng hợp, kiên trì chỉnh sửa đến khi sản phẩm đạt yêu cầu.
- Trung thực: Tự làm sản phẩm; ghi rõ nội dung, hình ảnh thuộc về mình hoặc được phép sử dụng.
4. Về năng lực số:
Nêu cụ thể năng lực số mà học sinh cần đạt được trong bài học, quy định trong khung năng lực số.
- Sử dụng và tạo nội dung số: Tạo sản phẩm văn bản số hoàn chỉnh (sổ lưu niệm) bằng phần mềm soạn thảo.
- Giải quyết vấn đề bằng công cụ số: Phối hợp nhiều công cụ (định dạng, bảng, tìm–thay) để hoàn thiện sản phẩm.
- An toàn số (mức khởi đầu): Không đưa thông tin nhạy cảm không cần thiết vào sổ lưu niệm khi chia sẻ/in.
II. Thiết bị dạy học và học liệu
Nêu cụ thể các thiết bị dạy học và học liệu được sử dụng trong bài dạy để tổ chức cho học sinh hoạt động nhằm đạt được mục tiêu, yêu cầu của bài dạy (muốn hình thành phẩm chất, năng lực nào thì hoạt động học phải tương ứng và phù hợp).
- Sách giáo khoa Tin học 6 (Chủ đề 5 – Bài 14: Thực hành tổng hợp – Hoàn thành sổ lưu niệm).
- Phòng máy tính cài phần mềm soạn thảo văn bản; máy chiếu để hướng dẫn các bước tổng hợp.
- Phiếu hướng dẫn từng bước hoàn thiện sổ lưu niệm; bảng tiêu chí đánh giá sản phẩm.
- File mẫu khung sổ lưu niệm (nếu có) hoặc sản phẩm dở dang từ các bài trước để học sinh tiếp tục hoàn thiện.
- Máy in (nếu điều kiện cho phép) để in sản phẩm hoàn chỉnh.
III. Tiến trình dạy học
1. Hoạt động 1: Mở đầu/Khởi động
Xác định vấn đề/nhiệm vụ học tập/Mở đầu (Ghi rõ tên thể hiện kết quả hoạt động)
Hoạt động khởi động: nhìn nhận sản phẩm sổ lưu niệm còn thiếu/đang làm dở – xác định nhiệm vụ hoàn thiện tổng hợp bằng các kĩ năng đã học.
a) Mục tiêu: Nêu mục tiêu giúp học sinh xác định được vấn đề/nhiệm vụ cụ thể cần giải quyết trong bài học hoặc xác định rõ cách thức giải quyết vấn đề/thực hiện nhiệm vụ trong các hoạt động tiếp theo của bài học.
Giúp học sinh xác định được vấn đề học tập: Sổ lưu niệm cần những phần nào để hoàn chỉnh? Em cần vận dụng những thao tác nào đã học để hoàn thành sản phẩm trên máy tính?
b) Nội dung: Nêu rõ nội dung yêu cầu/nhiệm vụ cụ thể mà học sinh phải thực hiện (xử lí tình huống, câu hỏi, bài tập, thí nghiệm, thực hành…) để xác định vấn đề cần giải quyết/nhiệm vụ học tập cần thực hiện và đề xuất giải pháp giải quyết vấn đề/cách thức thực hiện nhiệm vụ.
Giáo viên chiếu 1–2 mẫu sổ lưu niệm đẹp/hoàn chỉnh (hoặc sản phẩm của bài trước còn thiếu).
Học sinh thảo luận theo cặp:
- Sổ lưu niệm nên có những mục nào?
- Em đã làm được phần nào? Còn thiếu phần nào?
- Em sẽ dùng thao tác nào (định dạng, bảng, tìm–thay,…) để hoàn thiện?
c) Sản phẩm: Trình bày cụ thể yêu cầu về nội dung và hình thức của sản phẩm hoạt động theo nội dung yêu cầu/nhiệm vụ mà học sinh phải hoàn thành: kết quả xử lí tình huống; đáp án của câu hỏi, bài tập; kết quả thí nghiệm, thực hành; trình bày, mô tả được vấn đề cần giải quyết hoặc nhiệm vụ học tập phải thực hiện tiếp theo và đề xuất giải pháp thực hiện.
- Danh sách ngắn các mục cần có trong sổ lưu niệm và phần em còn thiếu.
- Nêu được nhiệm vụ bài học: theo hướng dẫn để hoàn thành sổ lưu niệm tổng hợp.
d) Tổ chức thực hiện: Trình bày cụ thể các bước tổ chức hoạt động học cho học sinh từ chuyển giao nhiệm vụ, theo dõi, hướng dẫn, kiểm tra, đánh giá quá trình và kết quả thực hiện nhiệm vụ thông qua sản phẩm học tập.
- Giao nhiệm vụ: Giáo viên chiếu mẫu; nêu câu hỏi định hướng; công bố tiêu chí sản phẩm cuối bài.
- Thực hiện: Học sinh trao đổi theo cặp 2–3 phút.
- Báo cáo, thảo luận: 2–3 cặp chia sẻ; lớp bổ sung mục cần có.
- Kết luận, nhận định: Giáo viên chốt nhiệm vụ hoàn thiện sổ lưu niệm và chuyển sang phần hướng dẫn.
2. Hoạt động 2: 1. Hướng dẫn
Hình thành kiến thức mới/giải quyết vấn đề/thực thi nhiệm vụ đặt ra từ Hoạt động 1 (Ghi rõ tên thể hiện kết quả hoạt động).
Nội dung SGK: 1. Hướng dẫn – các bước thực hành tổng hợp để hoàn thành sổ lưu niệm bằng phần mềm soạn thảo văn bản.
a) Mục tiêu: Nêu mục tiêu giúp học sinh thực hiện nhiệm vụ học tập để chiếm lĩnh kiến thức mới/giải quyết vấn đề/thực hiện nhiệm vụ đặt ra từ Hoạt động 1.
Học sinh nắm được trình tự các bước hoàn thành sổ lưu niệm theo hướng dẫn; thực hiện được trên máy các thao tác chính để hoàn thiện sản phẩm; tự đối chiếu sản phẩm với bảng tiêu chí.
b) Nội dung: Nêu rõ nội dung yêu cầu/nhiệm vụ cụ thể của học sinh làm việc với sách giáo khoa, thiết bị dạy học, học liệu cụ thể (đọc/xem/nghe/nói/làm) để chiếm lĩnh/vận dụng kiến thức để giải quyết vấn đề/nhiệm vụ học tập đã đặt ra từ Hoạt động 1.
- Học sinh đọc SGK mục “1. Hướng dẫn”; theo dõi giáo viên chiếu thao tác mẫu.
- Thực hiện trên máy theo phiếu từng bước, ví dụ:
- Tạo/mở file sổ lưu niệm; soạn trang bìa (tên sổ, lớp, họ tên) và định dạng tiêu đề.
- Viết lời mở đầu/thông tin cá nhân; định dạng đoạn văn rõ ràng.
- Chèn bảng (danh sách bạn bè, sở thích, kỉ niệm đáng nhớ,…); định dạng bảng cơ bản.
- Dùng tìm–thay để sửa lỗi chính tả/cụm từ lặp; kiểm tra lại toàn bộ.
- Lưu file; xem trước khi in (in nếu được phép).
c) Sản phẩm: Trình bày cụ thể về kiến thức mới/kết quả giải quyết vấn đề/thực hiện nhiệm vụ học tập mà học sinh cần viết ra, trình bày được.
- File sổ lưu niệm đã hoàn thiện theo các bước hướng dẫn (đủ mục tối thiểu).
- Phiếu hướng dẫn đã đánh dấu các bước hoàn thành.
d) Tổ chức thực hiện: Hướng dẫn, hỗ trợ, kiểm tra, đánh giá quá trình và kết quả thực hiện hoạt động của học sinh.
- Giao nhiệm vụ: Giáo viên phổ biến tiêu chí; phát phiếu hướng dẫn từng bước; chiếu thao tác mẫu.
- Thực hiện: Học sinh thực hành cá nhân theo tiến độ. Giáo viên đi quanh hỗ trợ học sinh yếu; nhắc lưu file thường xuyên.
- Báo cáo, thảo luận: Một số học sinh trình chiếu 1–2 trang sản phẩm; lớp nhận xét theo tiêu chí.
- Kết luận, nhận định: Giáo viên chốt quy trình hoàn thiện; nhắc kiểm tra chính tả và bố cục trước khi nộp; chuyển sang luyện tập/củng cố.
3. Hoạt động 3: Luyện tập kiến thức đã học
Nêu rõ mục tiêu vận dụng kiến thức đã học ở các hoạt động bên trên đây vào việc phát triển các kĩ năng gì cho học sinh.
Phần Luyện tập: củng cố các bước hoàn thiện sổ lưu niệm; rà soát sản phẩm theo tiêu chí; sửa lỗi còn thiếu.
a) Mục tiêu: Nêu rõ mục tiêu vận dụng kiến thức đã học và yêu cầu phát triển các kĩ năng vận dụng kiến thức cho học sinh.
Học sinh vận dụng kiến thức để tự kiểm sản phẩm theo tiêu chí; sắp xếp đúng thứ tự các bước hoàn thiện; chỉnh sửa được các lỗi còn lại trên sổ lưu niệm.
b) Nội dung: Nêu rõ nội dung cụ thể của hệ thống câu hỏi, bài tập, bài thực hành, thí nghiệm giao cho học sinh thực hiện.
- Bài tập sắp xếp đúng thứ tự các bước hoàn thành sổ lưu niệm.
- Phiếu tự kiểm: đánh dấu đã có trang bìa, lời mở đầu, bảng, định dạng, đã kiểm tra chính tả, đã lưu file.
- Thời gian chỉnh sửa nhanh trên máy theo góp ý của bạn/giáo viên.
c) Sản phẩm: Đáp án, lời giải của các câu hỏi, bài tập; các bài thực hành, thí nghiệm do học sinh thực hiện, viết báo cáo, thuyết trình.
- Phiếu tự kiểm và bài tập sắp xếp bước đã hoàn thành.
- File sổ lưu niệm đã chỉnh sửa sau khi tự kiểm.
d) Tổ chức thực hiện: Nêu rõ cách thức giao nhiệm vụ cho học sinh; hướng dẫn hỗ trợ học sinh thực hiện; kiểm tra, đánh giá kết quả thực hiện.
- Giao nhiệm vụ: Giáo viên giao phiếu tự kiểm và bài tập củng cố.
- Thực hiện: Học sinh tự kiểm – sửa trên máy; giáo viên hỗ trợ những em còn thiếu mục.
- Báo cáo, thảo luận: Đôi bạn kiểm chéo nhanh 1–2 tiêu chí; chữa bài sắp xếp bước trên lớp.
- Kết luận, nhận định: Giáo viên nhắc sản phẩm cần đủ – đúng – đẹp – đã lưu; giao bài vận dụng.
4. Hoạt động 4: Bài tập thực tiễn phát triển năng lực
Phát triển được năng lực gì của học sinh thông qua nhiệm vụ/yêu cầu của bài tập vận dụng.
Phần Vận dụng: học sinh hoàn thiện và nộp sổ lưu niệm; chia sẻ sản phẩm; liên hệ dùng kĩ năng soạn thảo cho các sản phẩm học tập khác.
a) Mục tiêu: Nêu rõ mục tiêu phát triển năng lực của học sinh thông qua nhiệm vụ/yêu cầu vận dụng kiến thức, kĩ năng vào thực tiễn (theo từng bài hoặc nhóm bài có nội dung phù hợp).
Phát triển năng lực tạo sản phẩm số tổng hợp: học sinh hoàn thiện sổ lưu niệm đúng tiêu chí, trình bày/chia sẻ sản phẩm và nêu được ý nghĩa áp dụng kĩ năng soạn thảo trong học tập, đời sống.
b) Nội dung: Mô tả rõ yêu cầu học sinh phát hiện/đề xuất các vấn đề/tình huống trong thực tiễn gắn với nội dung bài học và vận dụng kiến thức mới học để giải quyết.
Học sinh thực hiện các yêu cầu sau:
- Nhiệm vụ 1 (bắt buộc): Nộp file sổ lưu niệm hoàn chỉnh theo tiêu chí đã công bố.
- Nhiệm vụ 2: Viết 5–7 câu: Em đã dùng những thao tác nào để hoàn thành sổ? Phần nào em thích nhất?
- Nhiệm vụ 3 (mở rộng): Đề xuất một sản phẩm khác có thể làm bằng phần mềm soạn thảo (thiệp, tờ rơi lớp, báo tường số,… ) và liệt kê các kĩ năng sẽ dùng.
c) Sản phẩm: Nêu rõ yêu cầu về nội dung và hình thức báo cáo phát hiện và giải quyết tình huống/vấn đề trong thực tiễn.
- File sổ lưu niệm hoàn chỉnh (và bản in nếu yêu cầu).
- Đoạn Reflect ngắn 5–7 câu; đề xuất sản phẩm mở rộng (nếu chọn nhiệm vụ 3).
d) Tổ chức thực hiện: Giao cho học sinh thực hiện ngoài giờ học trên lớp và nộp báo cáo để trao đổi, chia sẻ và đánh giá vào các thời điểm phù hợp trong kế hoạch giáo dục môn học/hoạt động giáo dục của giáo viên.
- Giao nhiệm vụ: Giáo viên hướng dẫn cách nộp file; nhắc tiêu chí chấm; giao nhiệm vụ reflect/mở rộng nếu chưa xong trên lớp.
- Thực hiện: Học sinh hoàn thiện phần còn thiếu ngoài giờ (nếu cần) và nộp đúng hạn.
- Báo cáo, thảo luận: Trưng bày/chia sẻ một số sổ lưu niệm tiêu biểu; nhận xét theo tiêu chí.
- Kết luận, nhận định: Giáo viên tổng kết chủ đề ứng dụng tin học; định hướng sang các bài về thuật toán/lập trình ở chủ đề tiếp theo.